Nằm bên sông Loan, dưới chân núi Phượng, làng biển Cảnh Dương, xã Hòa Trạch, tỉnh Quảng Trị (trước đây là xã Cảnh Dương, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) được lập từ năm 1634. Qua gần 400 năm xây dựng và phát triển, cùng với truyền thống ngư nghiệp, Cảnh Dương đã tự tạo thương hiệu có một không hai về làng biển trù phú, dân trí cao, cảnh quan tuyệt đẹp. Người dân nơi đây có bề dày truyền thống cách mạng, luôn một lòng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước. Đây cũng là làng biển hiếm hoi được 2 lần phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Là vùng đất ven biển, người dân Cảnh Dương suốt ngày lênh đênh trên sóng nước, vật lộn với những trận sóng to, gió lớn. Bởi vậy, phong tục xin lửa được người dân nơi đây gìn giữ qua bao thế hệ, vì với họ, ngọn lửa mang lại sự may mắn và thịnh vượng. Ông Đồng Thanh Lược, 71 tuổi, cho hay: “Người dân làng biển Cảnh Dương cũng không nhớ tục rước lửa đêm giao thừa có từ bao giờ, chỉ biết từ thuở khai canh, ông cha họ đã đốt một đống lửa giữa làng để mọi người đến cung kính lấy về. Cũng từ đây sinh ra tục lấy lửa từ đình làng về thắp hương, nấu bánh, nấu nước trong đêm giao thừa, cầu cho một năm mới ấm áp, nhiều may mắn”.
Vào đêm cuối năm, người dân làng biển tập trung đông đủ tại sân đình. Đúng 22 giờ, tại đình thờ tổ, những người già trong làng sẽ làm lễ cúng thần linh, cầu may mắn, cầu cho những chuyến đi biển của người dân trong năm mới thuận lợi. Sau đó, các bậc cao niên khấn xin được rước ngọn lửa từ đình tổ ra thắp lên ở đống củi lớn đặt sẵn ngoài sân đình. Bô lão được lựa chọn để làm lễ, xin lửa là người cao niên, có uy tín, có đầy đủ các yếu tố như “kinh tế lưỡng vượng, phu thê thông toàn, con cái đủ cả trai, cả gái”, người này sẽ thắp lửa và rước ra trước sân đình, châm lên ngọn lửa lớn để chia sẻ cùng dân làng.
“Thời khắc giao thừa, các hộ dân Cảnh Dương đều đến xin lửa về nhà. Ai cũng mong muốn lấy được ngọn lửa “thiêng” thắp lên trong nhà, đem lại may mắn, phúc lành, no ấm. Tục lấy lửa là một tín ngưỡng tốt đẹp của bà con làng chài để kính nhớ tổ tiên, mang ánh sáng của những người đã khuất về độ trì cho con cháu trong năm mới”, ông Đồng Thanh Lược cho biết.
Cũng có người kể lại rằng, khởi thủy của tục lấy lửa đêm 30 Tết (giao thừa) ở làng biển Cảnh Dương bắt nguồn từ những ngày thuyền của ngư dân lênh đênh đánh cá trên biển lớn. Bão gió quăng quật, tàu bè bấp bênh khiến ngư dân ít khi giữ được trọn vẹn ngọn lửa ngoài khơi xa trong những chuyến đánh bắt hải sản. Vì thế, việc gọi nhau giữa sóng to gió lớn với bạn thuyền để xin lửa là chuyện thường ngày. Người Cảnh Dương quan niệm, ngọn lửa tựa như vị thần tốt bụng có thể đem lại may mắn, an lành, no ấm.
Để cho đêm lấy lửa diễn ra thuận lợi, trước đó nửa tháng, nhiều thanh niên khỏe mạnh trong làng được cử đi chặt những cây gỗ lớn về phơi khô làm nguyên liệu đốt lửa, sau đó dựng thành đống cao khoảng 10m trước sân đình làng. Vật dụng các gia đình dùng để rước lửa về nhà có thể là một cây đuốc, bùi nhùi, hoặc một chiếc hộp bên trong có để cuộn vải tẩm dầu hỏa rồi nối vào một cành cây. Vài tuần trước giao thừa, nhiều gia đình làm nghề thợ may cắt vải làm thành những bó đuốc thật đẹp để bán cho người dân.
Gần đến giao thừa, khi ba hồi trống dài được gióng lên, tục xin lửa chính thức bắt đầu. Đại diện ban tế lễ đến trước hương án, thắp hương, chắp tay khấn vái các vị khai canh, khai khẩn, các anh linh của làng năm mới ban cho sóng yên biển lặng, cá tôm đầy dư, ruốc mắm thơm dày. Người dân đến đông đủ quanh đình thờ tổ làng, cung kính hướng lên hương án, nghiêm trang nguyện cầu cho bản thân và gia đình.
Vị cao niên là người cầm bó nhang châm vào lửa hương đang cháy trong lư. Khi hương đã cháy nghi ngút tựa như một ngọn đuốc, cụ bước ra châm vào đống củi trước sân đình, vài giây sau ngọn lửa bốc lên cao ngút, soi sáng từng khuôn mặt tươi tắn, soi tỏ cả không gian rộng lớn của đêm 30 linh thiêng, ấm cúng. Đúng vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, người dân đến bên đống lửa giữa sân đình để châm lửa rồi rước ngọn lửa thiêng đó về nhà mình. Thời điểm lửa được rước từ đình ra cũng là lúc tiếng trống cái nổi lên giòn giã, trầm hùng, tiếng chiêng điểm nhịp, dàn trống con cùng lúc đổ dồn, tấu lên giai điệu hòa theo nhịp bước rộn ràng khiến cả sân đình sôi động, chúc nhau những lời tốt đẹp, an lành trong năm mới.
“Lần lượt từng gia đình tiến đến dùng bùi nhùi, đuốc, bó hương, đèn dầu... mang theo để lấy lửa về nhà. Từ ngọn lửa lớn ở sân đình, hàng trăm ngọn lửa nhỏ tỏa về các gia đình trong thôn tạo nên khunh cảnh lung linh khắp đường làng ngõ xóm. Những ngọn lửa được bà con mang về dùng để cáo tế với thổ công, gia tiên và nhóm bếp nấu đồ cúng trong suốt 3 ngày Tết. Phong tục lấy lửa là dịp mọi người được giải tỏa, giãi bày phiền muộn, lo âu với thần linh, mong được thần giúp đỡ, chở che đặng vượt qua những thử thách”, ông Phạm Đình Điến - trưởng thôn Thượng Giang, xã Hòa Trạch, tỉnh Quảng Trị - tâm sự.
Tục xin lửa đêm giao thừa ở làng biển Cảnh Dương ngày càng được tổ chức chu đáo, tươm tất hơn, lồng ghép các tiết mục văn hóa dân gian để bà con vui xuân đón giao thừa tại trung tâm làng biển. Đặc biệt, làng biển có điệu hát ru Cảnh Dương với các nghệ nhân chính là đàn ông. Điệu hát ấm áp đi sâu vào lòng bao thế hệ, trở thành bản sắc, nét văn hóa độc đáo, hiếm có đối với khu vực này. Ông Nguyễn Ngọc Tiếp, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Hòa Trạch, tỉnh Quảng Trị cho biết, đến Cảnh Dương dịp Tết đến, Xuân về, ngoài trải nghiệm phong tục rước lửa đêm giao thừa, du khách còn được hòa vào nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, nghệ thuật truyền thống và đặc sắc như: Lễ hội đua thuyền, cầu ngư, các trò chơi cờ người, trải nghiệm hát ru.
Tục xin lửa đêm giao thừa còn thể hiện sức mạnh cộng đồng làng xã, địa phương khi thờ chung một vị thần, có chung mục tiêu đoàn kết để vượt qua gian khó, đem về cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Giá trị văn hóa của tục xin lửa được kết tinh từ hàng ngàn đời nay mang đậm tính nhân văn, thể hiện nét tiêu biểu trong tính cách, đời sống tinh thần của người dân vùng biển.
Người dân làng biển Cảnh Dương tin rằng ngọn lửa được lấy từ đình tổ về nhà sẽ mang lại may mắn, tránh được những cơn sóng dữ, biển động, một năm ra khơi tôm cá đầy khoang, đó là ngọn lửa xông đất có thể xua đuổi tà ma trong nhà. Ngọn lửa mang theo niềm hy vọng về tương lai tươi sáng, thành công, con cháu học hành đỗ đạt, ai ai cũng sức.
VOV.VN - Khi sắc xuân Bính Ngọ 2026 bắt đầu chạm ngõ, thị trường hoa Tết tại Nghệ An, đặc biệt là khu vực thành phố Vinh cũ trở nên sôi động hơn bao giờ hết. Giữa những gian hàng rực rỡ sắc màu, hình ảnh những người thợ cắm hoa lan tất bật, miệt mài "chạy sô" đã trở thành một phần không thể thiếu của nhịp sống cận Tết.
Bình luận
Bình luận của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng
Đang tải bình luận...