Mỹ và Iran đã đồng ý về một thỏa thuận ngừng bắn trong hai tuần vào ngày 7/4/2026, chỉ chưa đầy một giờ trước khi thời hạn mà ông Donald Trump đặt ra để “hủy diệt” Iran hết hạn. Theo thỏa thuận này, Tehran đồng ý tạm thời mở lại eo biển Hormuz.
Nhà Trắng cho biết, Israel cũng đã đồng ý với thỏa thuận ngừng bắn. Khi tuyên bố đình chỉ kế hoạch leo thang tấn công trên khắp Iran, Tổng thống Mỹ cho biết ông đã nhận được một đề xuất 10 điểm từ Iran, được coi là “cơ sở khả thi để đàm phán”.
Nhưng kế hoạch này của Iran gồm những gì, và liệu ông Trump sẽ chấp nhận nó?
Theo truyền thông nhà nước, Iran sẽ chỉ chấp nhận kết thúc chiến tranh khi các chi tiết được hoàn thiện theo kế hoạch hòa bình 10 điểm được cho là đã chuyển tới Nhà Trắng thông qua trung gian Pakistan. Danh sách 10 điểm, được truyền thông nhà nước Iran công bố, bao gồm một số điều kiện mà Mỹ đã bác bỏ trong quá khứ. Kế hoạch này yêu cầu:
- Dỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt chính và phụ áp lên Iran.
- Iran tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz.
- Rút quân đội Mỹ khỏi Trung Đông.
- Chấm dứt các cuộc tấn công vào Iran và các đồng minh của nước này.
- Giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran.
- Một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ràng buộc bất kỳ thỏa thuận nào.
Trong phiên bản được công bố bằng tiếng Ba Tư, Iran cũng đưa vào cụm từ “chấp nhận làm giàu urani” cho chương trình hạt nhân của mình. Nhưng vì những lý do vẫn chưa rõ ràng, cụm từ đó đã bị lược bỏ trong các phiên bản tiếng Anh được các nhà ngoại giao Iran chia sẻ với báo chí.
Ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, cho biết họ cho phép đi lại an toàn qua eo biển dưới sự quản lý của quân đội Iran. Vẫn chưa rõ liệu điều đó có nghĩa là Iran sẽ hoàn toàn nới lỏng sự kiểm soát của mình đối với tuyến đường biển này hay không.
Theo các báo cáo, kế hoạch này cho phép Iran và Oman thu phí lên tới 2 triệu USD đối với mỗi tàu đi qua eo biển. Iran sau đó sẽ sử dụng số tiền thu được để tái thiết.
Nếu các cuộc đàm phán hòa bình thất bại, Tehran có thể lại tìm cách đóng cửa eo biển.
Kể từ khi các cuộc đàm phán bắt đầu giữa chính quyền Tổng thống Trump và Iran về quy chế chương trình hạt nhân của Tehran gần một năm trước, những yêu cầu khác biệt rất lớn giữa hai bên và giới hạn mà mỗi bên sẵn sàng nhượng bộ đã trở thành rào cản cho bất kỳ thỏa thuận lâu dài nào.
Yêu cầu của Iran được duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz đã được nhấn mạnh là mối quan ngại đặc biệt, vì trước khi xung đột bắt đầu, Iran không hề kiểm soát eo biển này.
Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Mỹ Chris Murphy đã nhanh chóng lên tiếng về những bình luận từ Iran. Ông nói với CNN rằng “ai mà biết được liệu điều đó có đúng hay không, nhưng nếu thỏa thuận này trao cho Iran quyền kiểm soát eo biển thì đó sẽ là thảm họa đối với thế giới”.
Bản thân ông Trump chưa bình luận trực tiếp về các yêu cầu của Iran, nhưng ông cho biết Mỹ sẽ “hỗ trợ tăng cường giao thông ở eo biển Hormuz”.
Các chuyên gia và nhà phân tích cho rằng những yêu cầu tối đa của Iran khó có thể được Mỹ chấp thuận, mà thay vào đó sẽ tạo cơ sở cho các cuộc đàm phán.
Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết Israel ủng hộ quyết định của Mỹ về việc tạm ngừng các cuộc tấn công chống lại Iran trong hai tuần, nhưng thỏa thuận ngừng bắn này không bao gồm Lebanon. Trước đó, Thủ tướng Pakistan đã nói rằng thỏa thuận ngừng bắn bao trùm “mọi nơi, kể cả Lebanon”.
Văn phòng của ông Netanyahu cho biết Tehran phải ngay lập tức mở eo biển và ngừng các cuộc tấn công chống lại Mỹ, Israel và các nước trong khu vực. Israel cũng cho biết họ ủng hộ nỗ lực của Mỹ nhằm đảm bảo Iran không còn gây ra cái mà Tel Aviv gọi là mối đe dọa hạt nhân, tên lửa hoặc “khủng bố”.
Cuộc tấn công của Israel ở Lebanon đã khiến ít nhất 1.500 người tử vong và 1,2 triệu người khác phải di dời chỗ ở. Lebanon bị cuốn vào cuộc chiến khi Hezbollah bắn tên lửa vào Israel để thể hiện sự đoàn kết với Tehran.
Thủ tướng Pakistan, Shehbaz Sharif, người đã giúp làm trung gian cho thỏa thuận ngừng bắn, cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội X rằng ông đã mời các phái đoàn Iran và Mỹ gặp nhau tại Islamabad vào ngày 10/4 tới.
Tehran cho biết họ sẽ tham gia các cuộc đàm phán. Nhà Trắng cho biết họ đang xem xét các cuộc đàm phán trực tiếp với Iran.
Cuối ngày 7/4, Thủ tướng Pakistan đã kêu gọi ông Trump gia hạn tối hậu thư thêm 2 tuần để cho phép ngoại giao tiến triển. Trong một bài đăng trên X, Thủ tướng Shehbaz Sharif cũng yêu cầu Iran mở cửa eo biển Hormuz trong hai tuần.
Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Ihran, đã khuyến khích phía Iran tìm cách đạt được thỏa thuận ngừng bắn khi các cuộc đàm phán tiến triển, theo hai quan chức ẩn danh. Tổng thống Trump nói vào hôm 7/4 rằng ông tin rằng Trung Quốc đã giúp đưa Iran đến bàn đàm phán.
Trong bối cảnh chiến dịch tranh cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ đang nóng lên, tỷ lệ ủng hộ của ông Trump đã xuống mức thấp nhất từ trước đến nay, khiến đảng Cộng hòa của ông có nguy cơ mất đi thế đa số mong manh tại Quốc hội. Các cuộc thăm dò cho thấy phần lớn người Mỹ phản đối chiến tranh và bức xúc trước giá xăng dầu tăng cao.
Xem thêm:
>> Iran và các nước vùng Vịnh tiếp tục bị tấn công, Israel tập kích vào Lebanon
>> Lãnh tụ Iran: Việc các chỉ huy cấp cao bị ám sát không làm Tehran nhụt chí
>> Bí mật đặc nhiệm dù Mỹ chuyên giải cứu phi công ở phía sau chiến tuyến đối phương
Bình luận
Bình luận của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng
Đang tải bình luận...