Bất chấp những tuyên bố cứng rắn về việc “xóa sổ hoàn toàn” Iran từ phía ông Trump, các tín hiệu ngoại giao vẫn âm thầm nhen nhóm. Tuy vậy, ngay cả các nguồn tin thân cận với Nhà Trắng cũng thừa nhận họ không thể dự đoán những diễn biến tiếp theo, cho đến khi một lệnh ngừng bắn được công bố.
Trong khi đó, lực lượng Mỹ tại Trung Đông cùng các quan chức Lầu Năm Góc đang khẩn trương chuẩn bị cho kịch bản tồi tệ nhất: một chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào hạ tầng của Iran, đồng thời dò đoán hướng đi thực sự của ông Trump.
“Chúng tôi hoàn toàn không biết điều gì sẽ xảy ra. Mọi thứ thực sự hỗn loạn”, một quan chức quốc phòng Mỹ thừa nhận.
Sáng 6/4, đối lập hoàn toàn với bầu không khí rộn ràng của lễ Phục sinh tại Nhà Trắng, hậu trường ngoại giao Mỹ-Iran lại rơi vào tình trạng báo động đỏ. Đặc phái viên Steve Witkoff được cho là đã mất bình tĩnh khi nhận được bản đề xuất 10 điểm từ phía Iran, gọi đó là “một thảm họa”. Sự bế tắc này mở màn cho một ngày ngoại giao đầy hỗn độn với các bản sửa đổi được chuyển giao liên tục qua trung gian Pakistan.
Cùng lúc đó, Ngoại trưởng các nước Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ cũng nỗ lực đóng vai trò hòa giải nhằm cứu vãn những bất đồng gay gắt giữa ông Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Tính đến tối 6/4, các nỗ lực trung gian đã mang lại kết quả khi Mỹ chính thức chấp thuận bản dự thảo cập nhật về lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. Văn bản này sau đó đã được trình lên Lãnh đạo tối cao Iran Mojtaba Khamenei – người được cho là đã trực tiếp điều hành và tham gia vào tiến trình đàm phán xuyên suốt hai ngày 6-7/4 vừa qua.
Sự tham gia của ông Khamenei diễn ra trong điều kiện hết sức bí mật và phức tạp. Để né tránh các rủi ro ám sát từ phía Israel, ông duy trì liên lạc gián tiếp qua nhiều tầng trung gian thay vì xuất hiện trực tiếp. Các nguồn tin khu vực mô tả sự chấp thuận của ông là một “bước đột phá” cho tiến trình hòa bình.
Nguồn tin khu vực cũng cho biết Ngoại trưởng Araghchi giữ vai trò then chốt, không chỉ trong việc điều phối đàm phán mà còn thuyết phục các chỉ huy thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng chấp nhận thỏa thuận.
Dẫu vậy, mọi quyết định mang tính quyết định trong những ngày vừa qua đều nằm trong tay ông Khamenei.
“Không có sự chấp thuận của ông ấy, sẽ không có thỏa thuận nào được ký kết”, một nguồn tin khẳng định.
Đến sáng 7/4, các dấu hiệu về một bước ngoặt tích cực ngày càng trở nên rõ nét. Tuy nhiên, điều này không ngăn cản Tổng thống Trump đưa ra một trong những lời cảnh báo đanh thép nhất từ trước đến nay: “Cả một nền văn minh sẽ diệt vong trong đêm nay”.
Dù một số hãng truyền thông Mỹ nhanh chóng đưa tin Iran đã rút khỏi bàn đàm phán để trả đũa, nhưng các nguồn tin trực tiếp chia sẻ với Axios lại bác bỏ điều này. Trên thực tế, các cuộc thương lượng đang tiến triển tích cực.
Trong khi đó, Phó Tổng thống JD Vance đã thực hiện các nỗ lực điều phối từ Hungary, tập trung chủ yếu vào kênh liên lạc với phía Pakistan. Song song với đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vẫn duy trì kết nối mật thiết với ông Trump, mặc dù nội bộ Tel Aviv ngày càng xuất hiện những lo ngại về việc họ đang dần đánh mất tầm ảnh hưởng và quyền kiểm soát đối với tiến trình đàm phán.
Đến khoảng giữa trưa 7/4 (giờ miền Đông nước Mỹ), phần lớn các bên đã đạt được sự đồng thuận sơ bộ về một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần.
Ba giờ sau, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif công bố các điều khoản hòa bình trên nền tảng X và kêu gọi các bên chấp thuận. Ngay lập tức, ông Trump nhận được hàng loạt cuộc gọi và tin nhắn từ các đồng minh theo đường lối cứng rắn, thúc giục ông bác bỏ đề xuất.
Ngay cả những người gần gũi nhất với ông Trump cũng không thể lường trước được những diễn biến tiếp theo. Nhiều cố vấn vừa thảo luận với ông Trump chỉ 1-2 giờ trước đó vẫn đinh ninh rằng Tổng thống sẽ bác bỏ thỏa thuận, cho đến khi ông đột ngột đưa ra quyết định chấp thuận.
Trước khi chính thức công bố quyết định cuối cùng, ông Trump đã có cuộc hội đàm với Thủ tướng Netanyahu để đảm bảo sự đồng thuận về lệnh ngừng bắn, đồng thời điện đàm với Thống chế Asim Munir nhằm chốt lại những chi tiết kỹ thuật cuối cùng.
Chỉ 15 phút sau bài đăng xác nhận của ông Trump, quân đội Mỹ trong khu vực đã nhận lệnh rút lui. Ngay sau đó, Ngoại trưởng Araghchi khẳng định Iran sẽ tuân thủ thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động hàng hải quốc tế, dưới sự phối hợp sát sao của các lực lượng vũ trang nước này.
Hiện tại, dư luận vẫn hoài nghi về mức độ nhượng bộ thực sự của Iran tại eo biển Hormuz cũng như lòng tin mà ông Netanyahu dành cho thỏa thuận mới.
Một quan chức cấp cao Israel cho biết ông Netanyahu đã nhận được đảm bảo từ Washington rằng Mỹ sẽ tiếp tục gây áp lực buộc Iran từ bỏ năng lực hạt nhân và tên lửa đạn đạo trong các cuộc đàm phán sắp tới. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nhiều khả năng sẽ dẫn đầu phái đoàn Mỹ tham dự vòng đàm phán dự kiến diễn ra tại Pakistan vào ngày 10/4.
Dù vậy, khoảng cách giữa lập trường của Mỹ và Iran vẫn còn rất lớn, khiến nguy cơ tái bùng phát xung đột vẫn hiện hữu.
Để làm rõ lập trường của Washington, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Thư ký báo chí Karoline Leavitt dự kiến sẽ tổ chức họp báo trong ngày 8/4 (theo giờ địa phương). Cuộc họp báo này nhằm mục đích phản bác những lời chỉ trích nhắm vào tuyên bố “tiêu diệt Iran” trước đó của ông Trump, đồng thời tái khẳng định sức mạnh răn đe của Mỹ. Phía Washington được cho là sẽ lập luận rằng chính những lời đe dọa cứng rắn ấy đã phát huy hiệu quả, tạo ra sức ép cần thiết để buộc các bên nhanh chóng đạt được thỏa thuận ngừng bắn.
Bình luận
Bình luận của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng
Đang tải bình luận...