Dấu ấn lịch sử cùng sứ mệnh phát triển

Trong suốt ba thập kỷ kháng chiến (1945–1975), khi đất nước chìm trong bom đạn, ngành nông nghiệp vẫn giữ vai trò hậu phương chiến lược: khai hoang, mở ruộng, xây dựng thủy lợi và bảo đảm lương thực cho tiền tuyến.

Sau ngày thống nhất, những chương trình khai hoang, trồng rừng, cải tạo đồng ruộng tiếp tục đặt nền tảng cho sự chuyển mình mạnh mẽ sau này. Bước ngoặt lịch sử xuất hiện trong thời kỳ đổi mới. Luật Đất đai 1993 cùng hàng loạt chính sách tái cơ cấu nông nghiệp, ứng dụng công nghệ và phát triển nông thôn đã mở ra không gian phát triển chưa từng có.

Từ chỗ thiếu ăn, phải nhập khẩu lương thực, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Gạo, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, thủy sản hay rau quả nhiều năm liền nằm trong nhóm “top 5” xuất khẩu toàn cầu.

Chỉ trong 30 năm, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng gần 50 lần, đưa Việt Nam vào nhóm 15 nước xuất khẩu nông sản lớn nhất thế giới. Chương trình xây dựng nông thôn mới tạo ra bước chuyển toàn diện: 78% xã đạt chuẩn; hạ tầng phát triển; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm từ 58% (1993) xuống còn 4,06% (2024).

Song song với nhiệm vụ sản xuất, ngành nông nghiệp và môi trường còn đóng vai trò nòng cốt trong bảo vệ tài nguyên và hệ sinh thái. Nhờ các chiến lược tăng trưởng xanh và ứng phó biến đổi khí hậu, độ che phủ rừng duy trì trên 42%; nhiều hệ sinh thái được phục hồi; chất lượng môi trường được cải thiện rõ rệt. Năm 2024, Việt Nam xếp thứ 54/166 quốc gia về phát triển bền vững, tăng 34 bậc so với 2016.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng nhấn mạnh: “Đó là chặng đường gian nan nhưng rực rỡ, ghi dấu ý chí và sáng tạo của nhiều thế hệ, góp phần tạo dựng một Việt Nam xanh, mạnh mẽ và không ngừng tiến bước.”

Hình thành “siêu bộ” và tầm nhìn cho kỷ nguyên phát triển mới

Tháng 3/2025, Quốc hội quyết định hợp nhất Bộ Tài nguyên và Môi trường với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tạo thành Bộ Nông nghiệp và Môi trường với cấu trúc quản lý thống nhất từ đất đai, nước, rừng, biển đến sản xuất nông nghiệp và phát triển nông thôn.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho rằng đây là bước đi chiến lược giúp quản trị đồng bộ tài nguyên quốc gia, nâng cao hiệu quả phát triển bền vững. Mỗi lĩnh vực trong bộ mới đều mang trọng trách quan trọng: bảo đảm an ninh lương thực, giữ rừng và biển, phòng chống thiên tai, giám sát khí tượng thủy văn, quản lý đất, nước và khoáng sản, đo đạc bản đồ, bảo vệ môi trường và thích ứng khí hậu.

Ngay sau hợp nhất, bộ máy được tổ chức lại theo hướng tinh gọn, hiệu quả, tạo nền tảng cho hành trình bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Để hiện thực hóa mục tiêu “nông nghiệp sinh thái – nông thôn hiện đại – nông dân văn minh”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định 5 nhóm nhiệm vụ then chốt:

Hoàn thiện thể chế và mô hình quản trị hiện đại: sửa đổi đồng bộ pháp luật về đất đai, nước, rừng, môi trường, khí hậu và nông nghiệp. Phát triển nông nghiệp sinh thái và kinh tế tuần hoàn: gắn với công nghệ cao, chỉ dẫn địa lý và thị trường tín chỉ carbon. Quản trị hiệu quả tài nguyên quốc gia: bảo đảm an ninh nguồn nước, khai thác bền vững đất, rừng, khoáng sản và biển.

Khoa học, công nghệ, chuyển đổi số làm động lực: ứng dụng AI, dữ liệu lớn, blockchain trong giám sát tài nguyên và nông nghiệp thông minh. Nâng cao năng lực quản trị và huy động nguồn lực: tăng cường tài chính khí hậu, ODA thế hệ mới, vốn tư nhân cho quá trình chuyển đổi xanh.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng khẳng định: “Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với quyết tâm và khát vọng lớn, ngành sẽ tiếp tục tạo nên những thành tựu mang tầm vóc mới, đóng góp vào sự thịnh vượng và hùng cường của đất nước”.

Từ nông nghiệp truyền thống đến nông nghiệp hiện đại, sinh thái

VOV.VN - Nông nghiệp sinh thái đã được xác định là chiến lược phát triển trọng tâm trong Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững 2021–2030 và Kế hoạch hành động quốc gia đến năm 2030.