Theo Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV, tính chung giai đoạn 2021-2025, kinh tế Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 6,3%/năm, thuộc nhóm quốc gia có mức tăng trưởng cao trong khu vực và trên thế giới.

Riêng năm 2025, quy mô nền kinh tế GDP đạt trên 514 tỷ USD, tăng trưởng kinh tế đạt 8,02%, gấp 1,47 lần so với năm 2020, xếp thứ 32 toàn cầu. GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.000 USD, đưa Việt Nam gia nhập nhóm các nước có thu nhập trung bình cao và được nhiều tổ chức quốc tế uy tín đánh giá tích cực.

Để đạt được kết quả trên, một trong những yếu tố then chốt đó là con người. Báo cáo cũng nhấn mạnh các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển toàn diện con người ngày càng hoàn thiện, thực chất hơn. Công tác phát hiện, thu hút, đào tạo và trọng dụng nhân tài bước đầu có chuyển biến tích cực. Chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam tăng 14 bậc, đạt 0,766 điểm, thuộc nhóm nước có mức phát triển con người cao. Đáng chú ý, chỉ số hạnh phúc quốc gia tăng 33 bậc so với đầu nhiệm kỳ, xếp thứ 46/143 quốc gia.

Những kết quả đạt được tiếp tục khẳng định tính đúng đắn của đường lối đổi mới, sự lãnh đạo của Đảng trong thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII, tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.

Con người là quyết định, mọi yếu tố khác chỉ là công cụ

Theo PGS.TS Vũ Thị Phương Hậu, Viện trưởng Viện Văn hóa phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút nhân tài là khâu then chốt và mang ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh, sức phát triển của quốc gia.

Theo PGS.TS Hậu, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ ba đột phá chiến lược, trong đó thu hút nhân tài, phát triển nguồn nhân lực là một trong những trụ cột quan trọng.

“Thu hút và phát triển nhân lực chất lượng cao cần được xem là khâu then chốt, chìa khóa của mọi đột phá phát triển, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển quốc gia trong bối cảnh mới”, PGS.TS Hậu kiến nghị.

Đồng quan điểm, PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội đồng Tư vấn kinh tế Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Hà Nội phân tích, trong bối cảnh mới của hội nhập và chuyển đổi số, Việt Nam cần coi khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chính của phát triển quốc gia, đặt ngang tầm với phát triển kinh tế và văn hóa.

Bà An cho rằng: “Chúng ta không thể phát triển bền vững nếu vẫn phụ thuộc vào công nghệ của người khác. Khi chưa làm chủ được tri thức, chưa làm chủ được khoa học công nghệ, thì chưa thể nói tới một nền kinh tế độc lập, tự chủ. Con người là quyết định, mọi yếu tố khác chỉ là công cụ”.

Bà cũng đề xuất mở rộng phạm vi thu hút nhân tài, không chỉ trong nước mà cả người Việt Nam ở nước ngoài, người nước ngoài có năng lực, cũng như các chuyên gia Việt kiều đang hợp tác quốc tế.

“Nếu chúng ta có cơ chế đúng, xác định tiêu chí rõ ràng, tạo điều kiện cho họ được phát huy, thì Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ, làm chủ tri thức. Muốn đi nhanh và bền, chúng ta phải dựa vào trí tuệ Việt Nam - con người Việt Nam. Đó là con đường đúng đắn để thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc”, bà An nhấn mạnh.

Chuyển từ “chọn người phù hợp” sang “tạo vị trí cho người tài”

Ở góc nhìn khác, PGS.TS Phan Minh Đức, Phó Trưởng ban Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) đã tập trung phân tích về việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hút nhân tài và xác lập vị trí trung tâm của thế hệ trẻ.

Ông cho rằng, Dự thảo Báo cáo Chính trị đã thể hiện rõ định hướng đột phá chiến lược về phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt nhấn mạnh nhân lực chất lượng cao và trọng dụng nhân tài - một hướng đi đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số (CĐS), hội nhập quốc tế sâu rộng và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, cần xác định rõ chủ thể nòng cốt của tiến trình phát triển nhân lực - đó chính là thế hệ trẻ Việt Nam.

Theo PGS.TS Phan Minh Đức, trong tầm nhìn đến năm 2030, thế hệ Z (sinh 1996-2009) sẽ bước vào độ tuổi 22-35 - giai đoạn vàng của lập thân, lập nghiệp và cống hiến. Đây là lực lượng lao động trẻ nòng cốt, có vai trò trung tâm trong các chiến lược khoa học - công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS).

“Thế hệ Z không chỉ là người dùng công nghệ mà còn là chủ thể số và công dân số kiểu mẫu. Họ là lực lượng tiên phong trong việc lan tỏa giá trị số, thúc đẩy Chính phủ số - Kinh tế số - Xã hội số”, ông Đức nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ông cũng đề xuất cần có chiến lược dài hạn chuẩn bị cho thế hệ Alpha (sinh 2010-2025), những người sẽ bước vào độ tuổi trưởng thành vào năm 2045 - thời điểm Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao. Việc định hình tư duy, năng lực và giá trị sống của thế hệ Alpha phải được khởi động từ nhiệm kỳ 2026-2031, thông qua cải cách giáo dục, phát triển kỹ năng số và môi trường học tập sáng tạo.

PGS.TS Phan Minh Đức kiến nghị, trong Phần (XV) của Văn kiện cần khẳng định rõ rằng: Đột phá nhân lực không chỉ là mở rộng đào tạo đại trà, mà phải chuyển sang đào tạo chuyên sâu theo hướng STEAM - tức mở rộng STEM bằng cách tích hợp tư duy khoa học xã hội và nhân văn.

Mục tiêu là hình thành những công dân toàn diện, có năng lực sáng tạo, hiểu biết xã hội và kỹ năng số cốt lõi. Ông cho rằng, “muốn có phát triển đột phá, phải có cán bộ đột phá - những người có tư duy kiến tạo, dám hành động và truyền cảm hứng đổi mới”.

Để đạt được điều này, cần chuyển từ tư duy “chọn người phù hợp với vị trí” sang “tạo vị trí để phát huy người tài”, đồng thời thiết lập hệ thống phát hiện, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ có năng lực sáng tạo, tư duy mở và trách nhiệm xã hội cao.

Việc đánh giá cán bộ cũng cần đổi mới theo hướng lấy hiệu quả, sáng tạo, tạo giá trị làm trọng, thay vì “an toàn, đúng quy trình”. Những cán bộ dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm, có khả năng dẫn dắt chuyển đổi số và cải cách mô hình quản trị công, cần được trao quyền, bảo vệ và khích lệ.

Bên cạnh đó, ông đề nghị hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực để tránh lạm quyền, nhưng không triệt tiêu động lực đổi mới.

Từ các luận điểm trên, PGS.TS Phan Minh Đức khẳng định: “Đột phá về nhân lực không thể tách rời đột phá về công tác cán bộ. Muốn có cán bộ đột phá, phải nuôi dưỡng và định hình họ từ sớm, từ cơ sở”.

Ông cho rằng, chỉ khi đầu tư cho con người một cách chiến lược, hệ thống và dài hạn, Việt Nam mới có thể xây dựng được nền hành chính kiến tạo, bộ máy chính trị năng động và quốc gia đổi mới sáng tạo thực chất.

Đề xuất học vượt cấp: Nếu không phát hiện sớm sẽ bỏ lỡ nhân tài

VOV.VN - Trong bối cảnh Nghị quyết 71 nhấn mạnh phát hiện và bồi dưỡng nhân tài, đề xuất thí điểm học vượt cấp của Thủ tướng Phạm Minh Chính đang thu hút sự quan tâm. Theo thầy Nguyễn Bá Tư - người nhiều năm trực tiếp huấn luyện đội tuyển Olympic quốc tế học vượt cấp cần triển khai có chọn lọc với cơ chế linh hoạt.