Sau một năm vất vả làm nương rẫy, Tết là dịp nghỉ ngơi, sum họp. Khi mọi công việc đã hoàn tất, các thành viên trong gia đình quây quần bên mâm cơm tất niên, nhâm nhi chén rượu ngô, chúc nhau năm mới sức khỏe, bình an.

Để năm mới gia đình, dòng họ luôn an khang, chủ nhà hoặc trưởng họ dặn con cháu kiêng tiêu tiền, không thổi đèn dầu, không thổi lửa trong bếp và không sử dụng các công cụ lao động như cuốc, xẻng, búa.

Ông Vàng Xếnh Súa, bản Co Mạ, xã Co Mạ, tỉnh Sơn La cho biết, đồng bào Mông luôn trân trọng những dụng cụ gắn bó với lao động hằng ngày như cuốc, xẻng, búa, dao quắm… Sau khi dọn nhà, quét bồ hóng, chủ gia đình cắt giấy thành hình chữ nhật dán lên các dụng cụ để chúng cũng được “nghỉ Tết” sau một năm làm việc.

“Người Mông kiêng không dùng dao quắm, cuốc, xẻng trong 3 ngày Tết. Khi dán giấy niêm phong đều đã khấn, mong sang năm mới gia đình bình an, đi làm nương, đi rừng không gặp tai nạn, không bị đứt tay đứt chân”.

Năm mới, đồng bào Mông có những ước mong giản dị: mưa thuận gió hòa, mùa vụ mới được lúa ngô tốt hơn năm cũ. Vì vậy, bà con nhắc con cháu không ngủ ngày, không ăn cơm chan canh.

Ông Giàng A Chang, xã Hạnh Phúc, tỉnh Lào Cai chia sẻ, việc giữ đúng những kiêng kỵ này giúp tạo động lực bước vào vụ sản xuất mới với nhiều kỳ vọng.

“Nếu không kiêng mà ăn cơm chan canh thì năm đó làm gì cũng gặp mưa, như gieo lúa hay mùa gặt đều bị mưa gió. Vì thế đồng bào Mông kiêng ăn cơm chan canh trong 3 ngày Tết”, ông Giàng A Chang cho biết.

Mỗi dòng họ người Mông có những quan niệm và kiêng kỵ khác nhau. Có họ kiêng đi xa, kiêng làm việc khi chưa làm lễ với tổ tiên được mời về ăn Tết. Có họ dặn con cháu không quét rác đổ đi trong những ngày đầu năm.

Ông Giàng A Mang, xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La cho biết: “Ngày Tết vẫn quét nhà nhưng không hót rác mang đi, chỉ quét gom cạnh cửa chính. Sau 3 ngày Tết mới được đem bỏ. Người Mông quan niệm đã gọi vía người và vía của cải về nhà ăn Tết, nếu đổ rác đi sẽ mất lộc”.

Những kiêng kỵ ngày Tết của đồng bào Mông thể hiện niềm tin và ước vọng về một năm mới bình an, hạnh phúc, mùa màng tốt tươi. Qua nhiều thế hệ, các tập tục này vẫn được gìn giữ và nhắc nhở con cháu thực hiện.

Những điều kiêng kỵ khi lau dọn bàn thờ cuối năm

VOV.VN - Lau dọn bàn thờ dịp cuối năm là việc quan trọng với nhiều gia đình Việt. Tuy nhiên, để giữ sự trang nghiêm, cần lưu ý những điều kiêng kỵ theo tập quán truyền thống.