Những ngày cuối năm, khi gió lạnh len qua từng mái ngói rêu phong của phố cổ Hà Nội, vẫn có những không gian nơi âm thanh cổ xưa lặng lẽ ngân lên. Không ồn ào, không phô diễn. Tiếng đàn đáy trầm sâu, tiếng nhị ngân vang, tiếng phách gõ nhịp thời gian… như kéo con người bước chậm lại giữa dòng chảy vội vã của đời sống hiện đại.

Ở đó, Đông Kinh Cổ Nhạc đang bền bỉ gìn giữ một phần hồn cốt văn hóa Thăng Long – Hà Nội, bằng tình yêu, bằng ký ức và bằng trách nhiệm với di sản dân tộc.

Dòng chảy âm nhạc lặng lẽ giữa phố phường hiện đại

Giữa thời đại mà nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ phai nhạt, sự hiện diện của nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc giống như một dòng chảy ngầm – lặng lẽ nhưng bền bỉ.

Thành lập năm 2014 dưới sự dẫn dắt của nghệ sĩ Đàm Quang Minh, nhóm quy tụ nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân, nhạc sĩ đầu ngành trong các lĩnh vực ca trù, chèo, tuồng, xẩm, chầu văn…Ngay từ những ngày đầu, định hướng của nhóm đã rõ ràng: nhạc cổ không chỉ được lưu giữ như một giá trị nằm trong tủ kính bảo tồn, mà phải được “sống” trong đời sống đương đại – được cất lên, được lắng nghe, được đồng hành cùng đời sống tinh thần của con người hôm nay.

Không gian mộc – Nơi âm nhạc trở về với bản thể

Tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội, những buổi diễn định kỳ suốt gần một thập kỷ qua đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của người yêu nhạc cổ. Không ánh đèn sân khấu rực rỡ, không hệ thống âm thanh khuếch đại hiện đại, chỉ có không gian mộc, gần gũi, nơi nghệ sĩ và khán giả gần như không có khoảng cách.

Ở đó, mỗi thanh âm được cất lên như hơi thở tự nhiên nhất của nghệ thuật. Khán giả không chỉ nghe âm nhạc, mà còn cảm nhận được chiều sâu văn hóa ẩn sau từng giai điệu. Một câu ca trù gợi lại không khí kinh kỳ xưa, một làn điệu xẩm kể câu chuyện về những phận người trong dòng chảy lịch sử, một trích đoạn tuồng tái hiện khí phách và tinh thần dân tộc.

Nghệ sĩ Đàm Quang Minh từng chia sẻ rằng âm nhạc cổ truyền không thể chỉ tồn tại trong hồ sơ di sản hay giáo trình nghiên cứu. Âm nhạc chỉ thực sự sống khi nó được cất lên, được lắng nghe và tạo rung động trong trái tim con người hôm nay. Với ông, mỗi buổi biểu diễn không chỉ là một chương trình nghệ thuật, mà còn là một cách giữ cho ký ức văn hóa tiếp tục hiện hữu trong đời sống. Đó là hành trình bền bỉ, đôi khi lặng lẽ, nhưng luôn mang ý nghĩa sâu sắc.

Khi di sản sống trong từng không gian văn hóa

Điều làm nên dấu ấn riêng của Đông Kinh Cổ Nhạc là sự kiên định với tinh thần nguyên bản, đồng thời vẫn mở ra cánh cửa sáng tạo.

Nhóm không ngại thử nghiệm những hình thức diễn xướng mới, kết hợp nhạc cổ với thơ, với nghệ thuật đương đại, với các không gian biểu diễn đa dạng. Nhưng dù ở hình thức nào, cốt lõi vẫn là giữ được “hồn” của âm nhạc truyền thống – phần căn cước sâu thẳm của văn hóa dân tộc.

Những chương trình như “Chuyện nhạc phố cổ”, “Tiếng nhạc cửa đình”, cùng nhiều buổi diễn trong chuỗi hoạt động văn hóa phố cổ đã góp phần đưa nhạc cổ trở lại đời sống. Trong không gian đình cổ, khi tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng đàn vang lên, người nghe dễ dàng cảm nhận sự giao thoa giữa lịch sử và hiện tại. Âm nhạc khi ấy không chỉ là nghệ thuật, mà còn là nghi lễ, là ký ức, là tinh thần văn hóa được truyền qua nhiều thế hệ.

Tết – Mùa của ký ức và cội nguồn

Trong dòng chảy đô thị hóa nhanh chóng, việc gìn giữ nhạc cổ không chỉ là bảo tồn nghệ thuật, mà còn là bảo tồn bản sắc. Mùa Xuân - mùa của đoàn tụ và trở về, khiến những giá trị ấy càng trở nên sâu sắc. Giữa sắc đào, sắc mai, giữa hương trầm và tiếng cười sum vầy, những thanh âm cổ truyền giống như sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại. Chúng nhắc mỗi người rằng, trong hành trình đi tới tương lai, cội nguồn luôn là nơi cần được gìn giữ.

Đông Kinh Cổ Nhạc không chọn con đường ồn ào. Họ chọn con đường bền bỉ. Từng buổi diễn, từng chương trình, từng giai điệu được cất lên như những hạt giống văn hóa gieo vào đời sống hôm nay. Và trong những ngày Tết, khi con người mong muốn tìm lại sự an yên và giá trị nguyên bản, những thanh âm cổ truyền ấy lại càng có chỗ đứng đặc biệt. Không chỉ là âm nhạc mà đó là ký ức. Không chỉ là nghệ thuật mà đó còn là hồn dân tộc.

Sắc xuân Thăng Long trở về qua những nghi lễ giữa phố cổ

VOV.VN - Giữa không gian phố cổ Hà Nội, Lễ mở cửa Ô Quan Chưởng sáng 8/2 tái hiện trang trọng những nghi thức cổ truyền, đoàn rước và sắc màu văn hóa đặc trưng. Sự kiện mở lối đón xuân Thăng Long, đồng thời gợi nhắc chiều sâu lịch sử, tâm thức và bản sắc văn hóa Kinh kỳ.