Quốc Tử Giám được thành lập năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử giáo dục và khoa cử Việt Nam. Trải qua nhiều thế kỷ, nơi đây không chỉ là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước mà còn là không gian kết tinh những giá trị cốt lõi của nền đạo học dân tộc: đề cao đạo đức, coi trọng tri thức, tôn vinh người thầy và lấy việc học làm nền tảng để lập thân, phụng sự quốc gia.

Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường lịch sử vẻ vang, tri ân các bậc tiền nhân đã đặt nền móng và vun đắp truyền thống đạo học, mà còn là cơ hội khẳng định vai trò của giáo dục, tri thức và nhân tài đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Từ những giá trị được hun đúc trong lịch sử, tinh thần Quốc học tiếp tục được kế thừa, phát huy, trở thành nguồn cảm hứng cho các thế hệ hôm nay trên hành trình học tập, sáng tạo và cống hiến.

Chuỗi hoạt động kỷ niệm đậm tinh thần đạo học

Từ ngày 05-15/11, chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám được tổ chức tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám và một số không gian văn hóa tiêu biểu của Hà Nội. Chương trình được thiết kế trang trọng, giàu tính học thuật và sáng tạo, giúp đỡ họ, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận sâu sắc hơn với truyền thống Quốc học Việt Nam.

Phát biểu tại buổi họp báo Hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám (1076-2026), ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội mong muốn thông qua chuỗi hoạt động tiếp tục khẳng định vị thế của Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong không gian văn hiến Thăng Long; phát huy vai trò của di sản trong giáo dục truyền thống, bồi dưỡng nhân cách và khơi dậy tinh thần học tập, sáng tạo của các thế hệ, nhất là thế hệ trẻ. Qua đó, góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô nghìn năm văn hiến, giàu bản sắc, năng động và hội nhập.

"Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường lịch sử, tri ân các bậc tiền nhân, mà quan trọng hơn là khẳng định sức sống của những giá trị đã làm nên chiều sâu văn hiến Việt Nam và ý nghĩa của những giá trị ấy đối với tương lai đất nước. Trong bối cảnh hiện nay, truyền thống đạo học cần được tiếp nối bằng khát vọng học tập, tinh thần sáng tạo, trách nhiệm cống hiến và những chính sách phát hiện, đào tạo, trọng dụng nhân tài. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chuỗi hoạt động kỷ niệm mà thành phố Hà Nội tổ chức: trân trọng di sản quá khứ, phát huy giá trị trong hiện tại và khơi dậy khát vọng phát triển trong tương lai", ông Phạm Xuân Tài nêu rõ.

"Các hoạt động kỷ niệm được tổ chức theo hướng kết hợp hài hòa giữa nghiên cứu khoa học, bảo tồn di sản, giáo dục truyền thống và sáng tạo nghệ thuật đương đại. Nổi bật là chương trình trải nghiệm “Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức”, các triển lãm về lịch sử Quốc Tử Giám và truyền thống khoa bảng, chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám – Minh triết khai văn, mở trí, hội tụ hiền tài”, cùng Hội thảo khoa học cấp quốc gia về di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước", ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết.

Lễ kỷ niệm cấp quốc gia hội tụ tinh hoa đạo học Việt Nam

Điểm nhấn đặc biệt của chuỗi hoạt động là Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam”, diễn ra lúc 19h30 ngày 14/11/2026 tại Sân Thái Học, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

Với chủ đề “Tinh hoa đạo học”, chương trình được xây dựng như một hành trình trở về cội nguồn Quốc học, tôn vinh những giá trị tinh thần đã làm nên sức sống bền bỉ của nền giáo dục Việt Nam qua các thời kỳ. Từ quyết sách dựng lập Quốc Tử Giám năm 1076 đến truyền thống đào tạo, bồi dưỡng và trọng dụng hiền tài, chương trình khẳng định vai trò của đạo học trong việc hun đúc nhân cách, bồi đắp trí tuệ và hình thành những thế hệ con người có trách nhiệm với quốc gia, dân tộc.

Tổng đạo diễn chương trình nghệ thuật "Tinh hoa đạo học" Phạm Hoàng Giang chia sẻ, Quốc Tử Giám là một trong những ngôi trường quốc học đầu tiên của Việt Nam, là biểu tượng của Thủ đô Hà Nội và dân tộc Việt Nam về tri thức và đạo học của người Việt. Từ những yếu tố đó, tôi và ê-kíp đã xây dựng một chương trình nghệ thuật nhấn vào 2 nội dung chính: Yếu tố quá khứ - đó chính là mạch nguồn đạo học; Yếu tố hiện tại - đó chính là sự trọng dụng hiền tài của dân tộc trong thời đại hiện nay và sự hội nhập đối với quốc tế.

"Chương trình gồm phần Lễ và phần Hội, kết hợp nghi thức khai văn với nghệ thuật trình diễn, hòa quyện giữa chất liệu văn hóa truyền thống và ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, sử dụng tổng hợp các loại hình ca, múa, nhạc, những sáng tác âm nhạc mới, các tiết mục mashup và hình ảnh tư liệu; kết hợp công nghệ trình diễn hiện đại như 3D Mapping, ánh sáng laser, thực tế tăng cường (AR), hệ thống LED lưới và pháo hoa nghệ thuật", đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết.

Các yếu tố nghệ thuật và công nghệ được khai thác nhằm tạo nên không gian trình diễn giàu tính biểu tượng, góp phần tái hiện chiều sâu lịch sử và truyền tải tinh thần đạo học bằng ngôn ngữ nghệ thuật gần gũi với công chúng đương đại, gồm hai chương: Chương I - “Mạch nguồn đạo học” đưa khán giả trở về với cội nguồn của nền Quốc học Việt Nam, tái hiện quyết sách dựng lập Quốc Tử Giám, mở mang giáo dục, đào tạo nhân tài và vun đắp nền tảng đạo lý cho xã hội. Chương II - “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” tiếp nối mạch nguồn truyền thống, đưa tư tưởng trọng dụng hiền tài vào mối liên hệ với yêu cầu phát triển đất nước trong thời đại mới.

Chương trình có sự tham gia của các nghệ sĩ Trọng Tấn, Phạm Thu Hà, Võ Hạ Trâm, Đông Hùng, Ngô Lan Hương, nhóm OPlus, Hoàng Hồng Ngọc, Quách Mai Thy, Ali Thục Phương, cùng các tốp ca nam nữ; các đơn vị biểu diễn gồm Nhà hát Chèo Hà Nội, Đoàn Múa HT, Câu lạc bộ Sao Tuổi Thơ, Câu lạc bộ StarLab và học sinh, sinh viên thành phố Hà Nội.

Thông qua sự kết hợp giữa nội dung lịch sử, chiều sâu văn hóa và ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, Lễ kỷ niệm hướng tới tạo nên một dấu ấn văn hóa giàu ý nghĩa, góp phần lan tỏa niềm tự hào về truyền thống Quốc học, đồng thời chuyển tải thông điệp về vai trò của giáo dục, tri thức và nhân tài đối với tương lai đất nước.

Động lực sáng tạo từ không gian di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám

VOV.VN - Sự kết hợp giữa di sản tri thức nghìn năm và công nghệ hiện đại tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ hồi sinh một không gian văn hóa lịch sử mà còn chứng minh bước đi tiên phong, hiện thực hóa tinh thần đột phá của Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch trong kỷ nguyên số.