Theo Báo cáo Hệ thống Đăng ký Mẫu (SRS), tỷ lệ sinh tổng cộng (TFR) của Ấn Độ hiện chỉ còn 1,9 con trên mỗi phụ nữ, thấp hơn mức 2,1 con cần thiết để duy trì quy mô dân số ổn định trong dài hạn. Trong khi đó, vào đầu những năm 2000, chỉ số này vẫn ở mức khoảng 3,3 con trên mỗi phụ nữ.

Các chuyên gia nhận định xu hướng suy giảm mức sinh phản ánh những thay đổi sâu sắc về kinh tế và xã hội tại Ấn Độ. Việc phụ nữ được tiếp cận giáo dục tốt hơn, sử dụng các biện pháp kế hoạch hóa gia đình rộng rãi hơn và có vai trò lớn hơn trong quá trình ra quyết định của gia đình đã góp phần làm giảm số con trung bình. Bên cạnh đó, chi phí sinh hoạt và nuôi dạy con cái ngày càng tăng tại các đô thị cũng khiến nhiều cặp vợ chồng lựa chọn sinh ít con hơn.

Một nguyên nhân quan trọng khác là tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh liên tục giảm. Theo số liệu của Chính phủ Ấn Độ, tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh đã giảm từ 30 ca trên 1.000 trẻ năm 2019 xuống còn 24 ca vào năm 2024, qua đó làm giảm tâm lý phải sinh nhiều con để bảo đảm duy trì quy mô gia đình như trước đây.

Báo cáo cũng cho thấy sự chênh lệch đáng kể về mức sinh giữa các bang. Những bang có thu nhập thấp ở miền Bắc như Bihar và Uttar Pradesh vẫn ghi nhận tỷ lệ sinh cao nhất cả nước, lần lượt là 2,9 và 2,6 con trên mỗi phụ nữ. Trong khi đó, thủ đô New Delhi cùng các bang phát triển ở miền Nam như Kerala và Tamil Nadu chỉ ghi nhận mức từ 1,2 đến 1,3 con.

Các nhà kinh tế cảnh báo xu hướng này có thể làm suy giảm lợi thế dân số vàng - động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Ấn Độ trong hơn hai thập kỷ qua. Khi số trẻ em sinh ra ngày càng ít, lực lượng lao động trong tương lai sẽ thu hẹp, trong khi số người cao tuổi tiếp tục gia tăng, tạo áp lực lớn đối với hệ thống y tế, lương hưu và an sinh xã hội.

Trước thực trạng trên, một số bang đã triển khai các biện pháp khuyến khích sinh con như hỗ trợ tài chính cho gia đình sinh con thứ ba, thứ tư hoặc mở rộng các chương trình hỗ trợ sinh sản. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng bên cạnh các chính sách khuyến sinh, Ấn Độ cần sớm chuẩn bị cho quá trình già hóa dân số thông qua việc tăng cường đầu tư cho y tế, lương hưu và hệ thống an sinh xã hội trong những thập niên tới.

Hành động của TP.HCM khi mức sinh thấp chạm mức báo động

VOV.VN - Sáng 17/4, Chi cục Dân số TP.HCM tổ chức lễ phát động Chiến dịch truyền thông lồng ghép với cung cấp dịch vụ nâng cao chất lượng dân số năm 2026. Đây là nỗ lực nhằm cải thiện tình trạng mức sinh thấp kéo dài và ứng phó với tốc độ già hóa dân số nhanh tại đô thị lớn nhất cả nước.