Từ đầu năm 2026 đến nay, nhiệt độ mặt nước biển liên tục tăng, trong khi dữ liệu từ các trung tâm khí hậu trên thế giới cho thấy một đợt “Siêu El Nino” - hiện tượng El Niño có cường độ rất mạnh và hiếm gặp có thể xuất hiện.
El Nino là hiện tượng nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương tăng cao hơn bình thường. Hiện tượng này thường xuất hiện theo chu kỳ từ 2 đến 7 năm một lần và kéo dài khoảng 9–12 tháng. Phần lớn các đợt El Nino có cường độ nhẹ, nên tác động thường không quá khác biệt so với biến động thời tiết thông thường.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, El Nino có thể mạnh lên bất thường và được gọi là “Siêu El Nino”. Một đợt Siêu El Nino xảy ra khi nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương cao hơn mức trung bình ít nhất 2°C. Kể từ năm 1950 đến nay, thế giới mới ghi nhận 5 lần xuất hiện hiện tượng này, gần nhất là giai đoạn 2015–2016. Chính vì mức độ hiếm gặp đó mà các dự báo về El Nino năm 2026 đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới khoa học.
Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) hiện đã nâng hệ thống ENSO lên mức cảnh báo El Nino. Theo NOAA, xác suất El Nino xuất hiện trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026 là 82%, đồng thời có tới 96% khả năng hiện tượng này kéo dài xuyên suốt mùa đông Bắc bán cầu 2026–2027.
Trong khi đó, Trung tâm Dự báo Khí hậu CCSR/IRI đánh giá xác suất El Nino hình thành trong cùng giai đoạn lên tới 98%, gần như chắc chắn thay thế trạng thái trung tính hiện nay. Nhiều mô hình khí hậu cho thấy nhiệt độ đại dương trong đợt El Nino lần này có thể cao hơn trung bình khoảng 2,5°C và trở thành một trong những đợt mạnh nhất từng được ghi nhận.
El Nino hình thành khi sự thay đổi áp suất khí quyển làm suy yếu hoặc đảo chiều gió mậu dịch – loại gió thường xuyên thổi từ đông sang tây trên Thái Bình Dương. Khi đó, khối nước ấm tích tụ ở phía tây Thái Bình Dương sẽ dịch chuyển về phía đông, làm thay đổi sự phân bố nhiệt trên đại dương và kéo theo biến động lớn trong hệ thống thời tiết toàn cầu.
Hiện nay, các nhà nghiên cứu đã ghi nhận một sóng Kelvin ngầm mạnh đang di chuyển về phía đông Thái Bình Dương – dấu hiệu thường xuất hiện trước khi El Nino tăng mạnh. Dữ liệu nhiệt độ dưới mặt biển cho thấy khu vực trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương đang ấm lên rõ rệt, đặc biệt ở độ sâu từ 50–150 mét, ở một số nơi, nhiệt độ cao hơn mức trung bình tới 6°C.
Nếu Siêu El Nino hình thành, Bắc Mỹ nhiều khả năng sẽ chịu tác động đáng kể. Trong các đợt El Nino mạnh, miền bắc nước Mỹ, miền tây Canada và Alaska thường có mùa đông ấm hơn bình thường, dù các đợt rét cực đoan vẫn có thể xảy ra.
Ngược lại, khu vực ven Vịnh Mexico và miền đông nam nước Mỹ thường ẩm ướt hơn, kéo theo nguy cơ mưa lớn và lũ lụt gia tăng. Mùa hè tại Mỹ cũng được dự báo nóng hơn trung bình, với khả năng xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài và giông bão thường xuyên hơn ở khu vực Tây Nam.
Tuy nhiên, giới chuyên gia lưu ý, tác động của El Nino không phải lúc nào cũng giống nhau ở từng khu vực. Trong đợt Siêu El Nino 2015–2016, vùng Caribe từng trải qua hạn hán nghiêm trọng, nhưng miền nam California lại không có mùa đông mưa nhiều như dự báo.
Một trong những tác động rõ rệt nhất của El Nino là làm thay đổi hoạt động của mùa bão. Khi El Nino mạnh xuất hiện, hoạt động bão tại Đại Tây Dương và Caribe thường suy giảm do sự thay đổi của gió trên cao khiến bão khó hình thành và phát triển.
Ngược lại, khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương thường xuất hiện nhiều bão hơn. Điều này đồng nghĩa Hawaii và khu vực tây nam nước Mỹ có thể đối mặt nguy cơ cao hơn từ các cơn bão nhiệt đới ở Thái Bình Dương. Trái lại, Caribe nhiều khả năng sẽ khô hạn hơn bình thường trong mùa hè.
El Nino thường làm thay đổi mạnh mô hình mưa trên toàn cầu. Một số khu vực như miền nam Nam Mỹ, miền nam nước Mỹ, vùng Sừng châu Phi và Trung Á thường có lượng mưa tăng cao trong các năm El Nino. Ngược lại, Australia, Indonesia và nhiều khu vực ở Nam Á lại có nguy cơ đối mặt với hạn hán kéo dài. Đây là mô hình thời tiết đã lặp lại trong hầu hết các đợt El Nino lớn từng được ghi nhận.
Trong đợt El Nino mạnh giai đoạn 2015–2016, Australia và Đông Nam Á từng trải qua hạn hán nghiêm trọng, trong khi gió mùa tại Ấn Độ suy yếu đáng kể, ảnh hưởng lớn đến sản xuất ngũ cốc, dầu cọ và đường.
Hiện nay, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản dự báo có khoảng 70% khả năng El Nino xuất hiện trong mùa hè Bắc bán cầu. Trong khi đó, cơ quan khí tượng Ấn Độ cảnh báo mùa gió mùa năm nay có thể thấp hơn mức trung bình lần đầu tiên sau ba năm, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thiếu nước và giảm sản lượng nông nghiệp tại quốc gia đông dân nhất thế giới.
El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên nhưng thường kéo theo hàng loạt tác động nghiêm trọng như mất mùa, hạn hán, cháy rừng, lũ lụt, suy giảm nguồn lợi thủy sản và gia tăng nguy cơ dịch bệnh tại nhiều khu vực trên thế giới. Khi hiện tượng này xảy ra tại những nơi vốn đã chịu áp lực về khí hậu và nông nghiệp, ảnh hưởng có thể cực kỳ nghiêm trọng.
Đợt El Nino giai đoạn 2023–2024 từng khiến hơn 30 triệu người tại miền nam châu Phi cần hỗ trợ nhân đạo. Khu vực này đã trải qua một trong những đợt hạn hán nghiêm trọng nhất trong hơn 100 năm, với lượng mưa xuống mức thấp nhất trong vòng 40 năm.
Liên minh châu Âu cũng cảnh báo El Nino năm nay có thể khiến các khu vực như tây bắc Ethiopia, Nam Sudan và Sudan đối mặt điều kiện khô hạn nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến mùa vụ nông nghiệp chính.
El Nino làm giải phóng lượng nhiệt tích tụ trong đại dương vào khí quyển, qua đó đẩy nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng cao. Nếu một đợt El Nino mạnh xuất hiện trong bối cảnh Trái đất vốn đã nóng lên do biến đổi khí hậu, thế giới có thể tiếp tục ghi nhận các kỷ lục mới về nhiệt độ trong năm 2026 hoặc 2027.
Bình luận
Bình luận của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng
Đang tải bình luận...