Hạ viện Mỹ ngày 4/6, đã thông qua một nghị quyết do đảng Dân chủ đề xuất nhằm hạn chế khả năng chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục các hoạt động quân sự chống Iran nếu chưa được Quốc hội cho phép. Trước đó, ngày 19/5, Thượng viện cũng đã thông qua một nghị quyết tương tự trong cuộc bỏ phiếu mang tính thủ tục, khi một số nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu cùng phần lớn các nghị sĩ Dân chủ thay vì đi theo lập trường của người đứng đầu đảng này.
Nghị quyết Quyền lực Chiến tranh (War Powers Resolution), còn gọi là Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, được Quốc hội Mỹ thông qua năm 1973 nhằm hạn chế quyền lực của tổng thống.
Theo đạo luật này, tổng thống phải thông báo cho Quốc hội trong vòng 48 giờ sau khi triển khai các hoạt động quân sự. Nếu không được Quốc hội phê chuẩn, các hoạt động quân sự đó phải chấm dứt trong vòng 60 ngày, trừ khi xuất hiện tình huống khẩn cấp đặc biệt.
Đối với cuộc chiến Mỹ - Iran, thời hạn 60 ngày đã kết thúc vào ngày 1/5. Chính quyền ông Trump cho rằng yêu cầu này không còn áp dụng sau khi Mỹ tuyên bố đạt được một thỏa thuận ngừng bắn và các hoạt động thù địch đã chấm dứt. Tuy nhiên, các cuộc không kích và hoạt động phong tỏa cảng của Iran vẫn tiếp diễn, khiến nhiều chuyên gia pháp lý nghi ngờ tính hợp lý của lập luận này.
Luật pháp của Mỹ cũng quy định các thủ tục đặc biệt để Quốc hội có thể bỏ phiếu về những nghị quyết yêu cầu chấm dứt các hoạt động quân sự chưa được cơ quan lập pháp cho phép. Các nghị quyết này được hưởng quy chế ưu tiên, cho phép đưa ra bỏ phiếu ngay cả khi không nhận được sự chấp thuận của lãnh đạo Hạ viện hoặc Thượng viện.
Kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch không kích Iran hơn 100 ngày trước, Thượng viện đã xem xét 7 nghị quyết và Hạ viện xem xét 4 nghị quyết liên quan đến cuộc xung đột.
Dù đã đạt được một số bước tiến, cả hai nghị quyết vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản để có thể trở thành luật.
Tại Thượng viện, nghị quyết mới chỉ vượt qua cuộc bỏ phiếu sơ bộ và chưa được toàn thể cơ quan này thông qua. Ngay cả khi được Thượng viện phê chuẩn, văn bản vẫn cần được Hạ viện thông qua, điều mà giới quan sát cho rằng khó xảy ra do ban lãnh đạo đảng Cộng hòa không mặn mà với việc đưa vấn đề ra bỏ phiếu.
Nếu vượt qua cả hai viện, nghị quyết vẫn phải đối mặt với khả năng bị Tổng thống Trump phủ quyết. Khi đó, Quốc hội sẽ cần đạt được đa số hai phần ba tại cả Hạ viện và Thượng viện để vô hiệu hóa quyền phủ quyết của tổng thống. Trong khi đó, nghị quyết đã được Hạ viện thông qua vẫn phải chờ quyết định của cơ quan phụ trách thủ tục nghị viện tại Thượng viện về việc liệu nó có được hưởng quy chế ưu tiên hay không. Nếu không, Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune nhiều khả năng sẽ không đưa nghị quyết ra bỏ phiếu.
Hiến pháp Mỹ quy định chỉ Quốc hội mới có quyền tuyên chiến hoặc cho phép sử dụng lực lượng quân sự, ngoại trừ những trường hợp khẩn cấp hoặc nhằm đối phó với các mối đe dọa tức thời.
Những người ủng hộ các nghị quyết cho rằng việc nhận được sự đồng thuận từ cả hai đảng sẽ gửi đi thông điệp mạnh mẽ rằng Quốc hội đang tìm cách khôi phục quyền giám sát đối với các quyết định quân sự và hạn chế quyền lực của Nhà Trắng trong việc tiến hành các hoạt động quân sự.
Ngược lại, những người phản đối cho rằng các nghị quyết mang động cơ chính trị, có thể làm suy yếu vị thế của Mỹ trước các đối thủ và thậm chí xâm phạm quyền hạn hiến định của tổng thống với tư cách tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang.
Theo bà Katherine Yon Ebright, chuyên gia về quyền lực chiến tranh thuộc Trung tâm Tư pháp Brennan của Đại học New York, các cuộc bỏ phiếu vừa qua mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Việc Hạ viện thông qua nghị quyết đã gửi một thông điệp rõ ràng tới Tổng thống Trump rằng ngày càng nhiều nghị sĩ của cả hai đảng nhận định cuộc chiến đã kéo dài quá lâu và có thể vi phạm cả Nghị quyết Quyền lực Chiến tranh lẫn Hiến pháp Mỹ.
Theo bà Ebright, phản ứng của ông Trump cho thấy Nhà Trắng rất quan tâm đến diễn biến này. Tổng thống Mỹ đã chỉ trích cuộc bỏ phiếu là hành động thiếu lòng yêu nước và công khai chỉ trích các nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ nghị quyết.
Cuộc chiến với Iran cũng có thể trở thành một chủ đề quan trọng trong cuộc bầu cử tháng 11 tới, thời điểm cử tri sẽ quyết định liệu đảng Cộng hòa có tiếp tục kiểm soát Quốc hội hay không. Một cuộc khảo sát gần đây của Reuters cho thấy chỉ 36% người Mỹ ủng hộ các cuộc tấn công nhằm vào Iran, trong khi 25% cho rằng lợi ích thu được từ chiến dịch quân sự là tương xứng với chi phí phải bỏ ra.
Bình luận
Bình luận của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng
Đang tải bình luận...