Ngay sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình Gaza hồi tháng 10, Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Steve Witkoff được cho là đã có cuộc điện đàm với một quan chức cấp cao Nga để đề xuất hai bên phối hợp xây dựng một kế hoạch tương tự cho Ukraine.

Theo bản ghi và bản chép lại cuộc gọi kéo dài hơn 5 phút ngày 14/10 mà Bloomberg tiếp cận được, ông Witkoff đã trao đổi với ông Yuri Ushakov - trợ lý chính sách đối ngoại hàng đầu của Tổng thống Putin - về cách thức nhà lãnh đạo Nga có thể đề cập vấn đề với Tổng thống Trump. Ông cũng gợi ý hai bên nên thu xếp một cuộc điện đàm giữa ông Trump và ông Putin trước khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tới Nhà Trắng trong tuần đó, đồng thời tận dụng thỏa thuận Gaza làm đòn bẩy.

Ông Witkoff đề xuất những gì với Nga?

Theo bản ghi cuộc gọi mà Bloomberg cho biết đã nghe và dịch lại, ông Witkoff nói: “Chúng tôi đã xây dựng một kế hoạch 20 điểm cho hòa bình Gaza và tôi nghĩ có thể làm điều tương tự với phía các ông”.

Khi được hỏi về cách tiếp cận của ông Witkoff, Tổng thống Trump cho biết ông chưa xem lại cuộc gọi nhưng ông nghe nói “đó là một cuộc thương lượng tiêu chuẩn”.

“Ông ấy phải thuyết phục Ukraine và cũng phải thuyết phục Nga. Đó là việc của một nhà đàm phán”, Tổng thống Trump nói ngày 25/11, nhấn mạnh rằng trong bất kỳ thỏa thuận nào, “mỗi bên đều phải nhượng bộ”.

Cuộc điện đàm được cho là đã mở ra tiền đề dẫn đến bản kế hoạch hòa bình 28 điểm mà phía Mỹ công bố đầu tháng này, đồng thời thúc ép Ukraine xem xét như cơ sở đàm phán. Tổng thống Putin sau đó cũng tuyên bố ông tin rằng kế hoạch này có thể được sử dụng như một nền tảng để đạt thỏa thuận.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth ngày 25/11, Tổng thống Trump cũng cho biết ông đã chỉ đạo Đặc phái viên Witkoff gặp Tổng thống Putin nhằm hướng tới hoàn tất đề xuất hòa bình. Ông khẳng định kế hoạch 28 điểm “đã được tinh chỉnh” với đóng góp từ cả hai phía và “chỉ còn một vài điểm bất đồng”.

Thời điểm cuộc gọi diễn ra, Tổng thống Trump đang được đánh giá cao sau nỗ lực thúc đẩy chấm dứt chiến sự Gaza. Một ngày trước đó, ông đã phát biểu trước Quốc hội Israel sau khi hỗ trợ giải cứu nhóm con tin còn sống cuối cùng bị Hamas bắt giữ.

Nguồn gốc của kế hoạch hòa bình 28 điểm?

Trong cuộc gọi ngày 14/10, Đặc phái viên Witkoff nói với ông Ushakov rằng ông “rất tôn trọng” Tổng thống Putin và đã nói với Tổng thống Trump rằng “Nga luôn mong muốn một thỏa thuận hòa bình”. Ông cũng khuyến nghị rằng lãnh đạo Nga nên gọi điện cho Tổng thống Trump trước cuộc gặp với Tổng thống Zelensky ngày 17/10.

Ông Ushakov hỏi liệu một cuộc gọi như vậy có “hữu ích” hay không, và Witkoff khẳng định là có. Ông còn đề nghị Tổng thống Putin nên chúc mừng Trump về thỏa thuận Gaza và nhấn mạnh rằng Nga ủng hộ tiến trình hòa bình này. Witkoff nói: “Như vậy, cuộc gọi sẽ diễn ra vô cùng tốt đẹp”.

Cuộc điện đàm giữa ông Trump và ông Putin sau đó diễn ra đúng như gợi ý, và Tổng thống Mỹ mô tả đây là “cuộc trao đổi rất hiệu quả”. Ông Trump cũng thông báo kế hoạch gặp Tổng thống Putin tại Budapest, dù cuộc gặp này đến nay vẫn chưa diễn ra.

Sau đó, Witkoff được cho là đã gặp nhà đầu tư Nga Kirill Dmitriev – một cố vấn quan trọng của Điện Kremlin – tại Miami. Phía Nga không bình luận về cuộc gặp.

Bloomberg cũng cho biết họ có được một bản ghi khác, trong đó ông Dmitriev và ông Ushakov thảo luận về việc Moscow nên thúc đẩy mạnh mẽ tới mức nào các yêu cầu của mình trong khuôn khổ đàm phán. Ông Ushakov cảnh báo rằng Washington có thể hiểu sai đề xuất và lược bỏ một số điều khoản nhưng sau đó lại tuyên bố đã đạt được thỏa thuận, và điều đó có thể khiến đàm phán đổ vỡ.

Ông Dmitriev, người đứng đầu Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga (RDIF), đề xuất chia sẻ “tài liệu không chính thức” và tin rằng dù Mỹ không chấp nhận toàn bộ, họ vẫn sẽ “làm điều gì đó rất gần với đề xuất của Nga”.

Bloomberg cho biết chưa thể xác định chính xác nội dung phía Nga gửi cho Mỹ và mức độ ảnh hưởng đến bản kế hoạch 28 điểm cuối cùng.

Sức ép đối với Ukraine

Trong thời gian gần đây, Kiev chịu nhiều sức ép phải chấp nhận đề xuất do Mỹ soạn thảo. Bloomberg trích nguồn tin cho biết Washington từng cảnh báo sẽ ngừng cung cấp một số nguồn tin tình báo quan trọng cho Ukraine nếu Tổng thống Zelensky bác bỏ kế hoạch. Tuy nhiên, sau các cuộc tiếp xúc giữa Ukraine và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, Nhà Trắng đã tạm giảm tốc độ thúc ép.

Theo đề xuất ban đầu của Mỹ, Ukraine sẽ phải rút quân khỏi một phần Donbass – những khu vực Nga chưa kiểm soát hoàn toàn – để hình thành một vùng đệm phi quân sự và được quốc tế công nhận thuộc Nga. Nga cũng sẽ nhận được công nhận thực tế về quyền kiểm soát Crimea, Lugansk và Donetsk; trong khi các khu vực chiến tuyến khác, gồm Kherson và Zaporizhzhia, sẽ được “đóng băng”.

Những điều kiện này chính là một phần nội dung mà ông Witkoff và ông Ushakov dường như đã đề cập gián tiếp trong cuộc gọi giữa hai bên.

“Tôi biết cần điều gì để đạt được thỏa thuận hòa bình”, ông Witkoff nói trong đoạn ghi âm. “Donetsk và có thể là một trao đổi lãnh thổ nào đó… Nhưng thay vì bàn theo hướng đó, tôi nghĩ chúng ta nên trao đổi với hy vọng nhiều hơn, vì tôi tin rằng chúng ta đang tiến gần đến một thỏa thuận”.

“Tổng thống sẽ cho tôi nhiều không gian và quyền chủ động để đạt thỏa thuận. Vì thế, nếu chúng ta tạo được cơ hội như vậy sau cuộc trao đổi này, tôi nghĩ nó có thể dẫn tới những điều lớn lao”, ông nói thêm.

“Được, nghe rất ổn”, ông Ushakov đáp.

Phản ứng của Nga

Ngay sau khi Bloomberg công bố thông tin về các cuộc điện đàm, phía Nga bác bỏ toàn bộ những bản ghi mà hãng truyền thông Mỹ nêu ra. Ông Kirill Dmitriev – người được cho là đã nói chuyện với ông Ushakov trong cuộc gọi ngày 29/10 – tuyên bố bản ghi là “giả mạo”. Trong bài đăng ngắn gọn trên nền tảng X, ông Dmitriev viết “fake”, cáo buộc truyền thông phương Tây đang lan truyền thông tin bịa đặt nhằm phá hoại nỗ lực trung gian hòa giải của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Trước đó, ông Dmitriev cũng nhiều lần cho rằng truyền thông phương Tây cố tình thổi phồng hoặc bóp méo nội dung nhằm can thiệp vào tiến trình đàm phán hậu trường. Hãng tin Mỹ không công bố tệp âm thanh, chỉ đăng bản dịch tiếng Anh và tiếng Nga, làm dấy lên câu hỏi về tính xác thực.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng chỉ trích những suy đoán liên quan đến tiến trình đàm phán là “chiêu trò bóp méo”, nhấn mạnh Nga “không tham gia ngoại giao loa phóng thanh”. Trong khi đó, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov gọi các rò rỉ này là nỗ lực tạo “đòn bẩy truyền thông” nhằm phá hoại tiến trình mà Washington đang thúc đẩy.

Ông Trump tuyên bố tiến triển “vượt bậc” trong nỗ lực chấm dứt xung đột Ukraine

VOV.VN - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong tuần qua, nhóm của ông đã đạt được “tiến triển lớn” trong việc thúc đẩy chấm dứt xung đột Nga - Ukraine, đồng thời khẳng định cuộc chiến này “sẽ không bao giờ nổ ra” nếu ông còn tại vị.