Hè năm 2025 rộ lên tin tức về việc Ai Cập đã ký một thỏa thuận khí đốt trị giá 35 tỷ USD chưa từng có tiền lệ với Israel. Thông báo được công ty NewMed Energy của Israel đưa ra vào ngày 7/8. Thỏa thuận có nội dung xuất khẩu 130 tỷ m3 khí tự nhiên sang Ai Cập vào năm 2040 hoặc cho tới khi tất cả những phần trong hợp đồng đã được hoàn thành. Hợp đồng đánh dấu thỏa thuận năng lượng lớn nhất từng ký giữa Israel và Ai Cập, đồng thời cũng là giao dịch xuất khẩu lớn nhất trong lịch sử Israel. Dự kiến thỏa thuận này sẽ được nâng thêm 60 tỷ m3. Khí đốt sẽ được khai thác từ mỏ Leviathan, với trữ lượng xấp xỉ 600 tỷ m3 khí tự nhiên.

Bộ trưởng năng lượng Israel Eli Cohen xác nhận thông tin trên. Đây là tin tức tốt đẹp với Israel nhưng về phía Ai Cập, nước này phải tìm cách giải thích hợp lý trước công chúng liên quan đến quan điểm của Ai Cập về xung đột Gaza. Phải đến một tuần sau, vào ngày 13/8, Cairo mới chính thức bình luận về thỏa thuận trên: Thủ tướng Ai Cập Mostafa Madbouly tuyên bố rằng hợp đồng với NewMed Energy chỉ đơn thuần là sự mở rộng một thỏa thuận đã ký vào năm 2019. Ông nhấn mạnh rằng hợp đồng này sẽ không thay đổi sự ủng hộ kiên định của Ai Cập dành cho Palestine. Ông cho biết thêm, Israel có ý định tích hợp việc sản xuất khí đốt này vào cơ sở hạ tầng khí đốt của Ai Cập do Ai Cập là một trung tâm năng lượng khu vực.

Theo Thủ tướng Madbouly, Ai Cập hiện không chỉ là một nhà sản xuất khí đốt mà còn là một trung tâm giao thương quốc tế dành cho khí đốt. Ai Cập sở hữu hai cơ sở khí hóa lỏng tại Idku và Damietta.

Quan điểm của Ai Cập về xung đột Gaza

Trong cuộc họp báo 13/8, Thủ tướng Ai Cập Madbouly nhấn mạnh rằng thỏa thuận mới Israel sẽ không tác động đến các quyết định về chính sách đối ngoại của Cairo hoặc lập trường của họ về vấn đề Palestine. Kể từ khi nổ ra cuộc chiến Israel - Hamas vào tháng 10/2023, Ai Cập đã nhất quán bác bỏ mọi nỗ lực “xóa sổ sự nghiệp Palestine” hoặc dùng vũ lực ép người Palestine phải rời bỏ đất đai của mình. Ông Madbouly nói, quan điểm của Ai Cập không gắn với mối quan hệ thương mại hay kinh tế. “Trái lại, quan điểm của Ai Cập về sự nghiệp của người Palestine là định hình và sẽ không bị những thỏa thuận như thế thay đổi”.

Đối với Ai Cập, vấn đề Palestine đặc biệt nhạy cảm do đụng chạm đến chủ quyền quốc gia. Vào thập niên 1960, Israel lần đầu đề xuất đưa dân Palestine từ Gaza sang bán đảo Sinai của Ai Cập để định cư. Thảo luận về vấn đề này vẫn được tái đề cập nhiều lần kể từ năm đó.

Sự kiện Hamas đột kích Israel vào tháng 10/2023 một lần nữa hướng sự chú ý của công luận tới Cairo. Ai Cập lo ngại diễn biến này vì nhiều lý do. Cụ thể, nguy cơ phải đưa người Palestine sang Sinai có thể đưa xung đột quân sự giữa Israel và Hamas sang lãnh thổ Ai Cập.

Ngoài ra, xã hội Ai Cập tiếp tục coi Hamas là một nhánh của tổ chức Huynh đệ Hồi giáo - tổ chức bị Ai Cập xếp vào danh sách khủng bố.

Ai Cập nhiều lần cố gắng hủy diệt Israel trước khi hòa giải với nhà nước Do Thái

VOV.VN - Chính Ai Cập từng là đối thủ nguy hiểm nhất của Israel, muốn hủy diệt Israel khi quốc gia này mới ra đời. Nhưng giờ đây quan hệ giữa 2 nước lại thân thiện. Hòa bình có được giữa 2 quốc gia này không phải là điều ngẫu nhiên.

Quan hệ khí đốt giữa Israel và Ai Cập

Khí đốt Israel được vận chuyển sang Ai Cập thông qua một đường ống đi ngầm dưới mặt biển từ các mỏ Leviathan và Tamar sang một ga tiếp nhận ở Bắc Sinai. Cairo sử dụng một phần nguồn cung này để đáp ứng nhu cầu nội địa, đồng thời tái xuất một phần dưới dạng khí hóa lỏng từ các cơ sở của họ ở Idku và Damietta sang thị trường châu Âu và châu Á.

Bất chấp xung đột tại Trung Đông, xuất khẩu khí tự nhiên Israel sang Ai Cập và Jordan tăng trên 13% vào năm 2024 so với năm trước, chiếm tới gần nửa tổng sản lượng khí đốt của Israel.

Nguồn thu của chính phủ Ai Cập từ lợi nhuận khí đốt cũng tăng gần 11%, lên mức cao kỷ lục 694 triệu USD vào năm 2024.

Vào giữa thập niên 2010, Ai Cập buộc phải nhập khí đốt để thỏa mãn nhu cầu nội địa gia tăng. Vào năm 2015, việc phát hiện mỏ khí Zohr ở Địa Trung Hải làm dấy lên hy vọng của Ai Cập về tự chủ khí đốt và tiềm năng trở thành một trung tâm xuất khẩu năng lượng ở Đông Địa Trung Hải. Tuy nhiên, do những vấn đề kỹ thuật, sản lượng hàng năm tại đây đã sụt giảm từ 31 triệu m3 vào năm 2021 xuống còn 24 - 26m3 sau này.

Hiện Ai Cập đang nhập khí đốt từ Israel - quốc gia đã phát hiện các mỏ khí tự nhiên Tamar và Leviathan từ năm 2009 đến 2010. Vào tháng 6/2022, do các lệnh trừng phạt chống Nga, các nước Ai Cập, Israel và khối EU đã ký một thỏa thuận 3 năm tại các cơ sở Ai Cập ở Idku và Damietta. Thỏa thuận này được kỳ vọng thay thế khoảng 10% nguồn cung khí đốt từ Nga sang EU và cung cấp cho Ai Cập ngoại tệ mà họ rất cần.

Thỏa thuận khí đốt hiện hành mang lại lợi ích cho không chỉ Ai Cập và Israel mà còn cả Mỹ và EU.

Lệnh ngừng bắn Gaza bị phá vỡ, xung đột Israel - Hamas tái diễn?

VOV.VN - Lệnh ngừng bắn mong manh tại Gaza tiếp tục bị thử thách khi Israel và Hamas đổ lỗi cho nhau về vụ đụng độ mới nhất tại Rafah, làm dấy lên nghi vấn ai là bên phá vỡ thỏa thuận.

Áp lực từ phía Israel

Trong tình trạng thiếu nghiêm trọng ngoại tệ mạnh và thường xuyên bị mất điện, đặc biệt là vào mùa hè, Ai Cập ngày càng phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng từ Israel. Kể từ khi bắt đầu khai thác các mỏ Tamar và Leviathan, Israel đã nổi lên trở thành nhà xuất khẩu khí đốt chính của Ai Cập. Vào cuối tháng 8 vừa qua, sau khi Ai Cập ký với Israel thỏa thuận cung ứng trị giá 35 tỷ USD, tin tức cho hay Ai Cập chuẩn bị xây dựng một đường ống khác trị giá 400 triệu USD để hỗ trợ việc vận chuyển thêm nhiên liệu.

Trong bối cảnh chính trị và quân sự phức tạp tại Trung Đông, Israel có vẻ như đang tận dụng tình hình này làm “vũ khí kinh tế” để gây áp lực lên Ai Cập. Hồi đầu tháng 9, Thủ tướng Israel Netanyahu chỉ đạo rằng thỏa thuận khí đốt sẽ không được triển khai nếu thiếu sự phê chuẩn của cá nhân ông. Thủ tướng Netanyahu viện dẫn việc vi phạm Thỏa thuận Trại David 1978 làm lý do cho tuyên bố này.

Cairo không phản ứng chính thức. Tuy nhiên, ngay sau đó, Trưởng Cơ quan Thông tin quốc gia Ai Cập, Diaa Rashwan, đã coi đe dọa của ông Netanyahu về đóng băng thỏa thuận khí đốt trị giá nhiều tỷ USD là áp lực chính trị thuần túy ít có tác động thực sự. Rashwan khẳng định rằng Ai Cập có phương án cung cấp khí đốt thay thế giúp họ vô hiệu hóa các đe dọa đó. Ông thậm chí cho rằng chính Israel mới là bên lệ thuộc vào thỏa thuận này nhiều hơn. Ông bác bỏ các tin tức về vận chuyển vũ khí vào Gaza thông qua các đường hầm ở Sinai và nhấn mạnh rằng quân đội Ai Cập là lực lượng duy nhất trong khu vực có khả năng đối đầu với Israel.

Tuy nhiên, bất chấp những điều trên, thỏa thuận khí đốt vẫn được triển khai. Vào giữa tháng 9, một liên doanh của Chevron (Mỹ) và NewMed Energy đạt được một thỏa thuận với công ty quốc doanh Natural Gas Lines của Israel để xây dựng một đường ống khí đốt mới sang Ai Cập.

Có một thực tế là trong bối cảnh phức tạp ở Trung Đông hiện nay, Ai Cập vẫn ngày càng dựa vào Israel để bảo đảm an ninh năng lượng, ngay cả khi Ai Cập có những giải pháp khả thi để đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.

Xem thêm:

>> Cuộc sống Gaza bị tàn phá ra sao sau 2 năm chiến tranh Israel - Hamas?

>> Số người Israel tự tử vì sốc trước cảnh thân nhân bị Hamas sát hại vẫn gia tăng

>> Israel vạch 2 lằn ranh đỏ ở Syria, quyết dùng vũ lực để bảo vệ người Druze