VOV.VN - Từ những "vòng Einstein" kỳ ảo cách Trái Đất hàng tỷ năm ánh sáng đến các "vườn ươm sao" rực rỡ sắc màu, Kính thiên văn James Webb (JWST) đã mang đến những hình ảnh vô giá, hé lộ các bí ẩn sâu thẳm và ngoạn mục nhất của vũ trụ bao la.
Hình ảnh chuẩn tinh RX J1131-1231, nằm cách Trái Đất khoảng 6 tỷ năm ánh sáng, được ghi lại bởi JWST. Những điểm sáng trong ảnh thực chất là nhiều hình ảnh của cùng một chuẩn tinh, được tạo ra bởi hiện tượng thấu kính hấp dẫn, thường được gọi là vòng Einstein. Đây là hiện tượng xảy ra khi lực hấp dẫn của một thiên hà ở tiền cảnh bẻ cong và phóng đại ánh sáng từ chuẩn tinh ở rất xa phía sau.
NGC 1333 là một vùng hình thành sao nằm trong chòm sao Perseus (Anh Tiên), mới bắt đầu tạo sao trong khoảng 3 triệu năm trở lại đây, khiến nó trở thành một trong những cụm sao trẻ nhất từng được biết đến. Nếu Kính thiên văn Hubble chủ yếu ghi nhận bụi che khuất ánh sáng và khí nóng, thì JWST có thể quan sát hàng loạt ngôi sao và tiền sao ẩn sâu bên trong các đám mây bụi, cùng vật chất lạnh hơn đang được môi trường xung quanh làm nóng - những đối tượng mà Hubble không thể nhìn thấy.
Được phát hiện vào năm 1961, Westerlund 1 là một trong số rất ít "siêu cụm sao" được biết đến trong Dải Ngân Hà. Nằm cách Trái Đất khoảng 12.000 năm ánh sáng, đây là khu vực có mật độ sao trẻ và sao khối lượng lớn cao nhất trong thiên hà của chúng ta.
NGC 2566 nằm cách Trái Đất khoảng 76 triệu năm ánh sáng và là một trong 55 thiên hà tương đối gần được nghiên cứu trong chương trình của JWST nhằm tìm hiểu mối liên hệ giữa sao, khí và bụi trong các thiên hà đang tích cực hình thành sao mới. Trong ảnh, các cấu trúc dạng sợi màu đỏ cho thấy sự hiện diện của bụi, trong khi màu xanh biểu thị các ngôi sao. Những sắc xanh lục và vàng hé lộ vô số thiên hà nằm ở phía xa hơn.
Bức ảnh do JWST ghi lại cho thấy một hiện tượng vũ trụ hiếm gặp mang tên Vòng Einstein. Một thiên hà xoắn ốc ở rất xa bị biến dạng thành vòng sáng gần như hoàn chỉnh bao quanh một thiên hà elip ở gần hơn. Dù trông giống một thiên thể duy nhất, thực tế đây là hai thiên hà riêng biệt nằm gần như thẳng hàng hoàn hảo theo hướng quan sát từ Trái Đất. Chính sự sắp xếp đặc biệt này đã tạo nên hiệu ứng thấu kính hấp dẫn ngoạn mục.
Abell S1063 là một cụm thiên hà khổng lồ nằm cách Trái Đất khoảng 4,5 tỷ năm ánh sáng. Cụm thiên hà này hoạt động như một "thấu kính hấp dẫn", sử dụng lực hấp dẫn cực mạnh để bẻ cong và phóng đại ánh sáng từ các thiên hà ở rất xa phía sau. Vì vậy, ánh sáng của những thiên hà nền xuất hiện dưới dạng các cung sáng và vệt sáng kéo dài trong ảnh. Để thu được hình ảnh này, JWST đã dành khoảng 120 giờ quan sát, thu thập lượng ánh sáng cực kỳ yếu phát ra từ các thiên hà mờ nhạt và xa xôi. Nhờ đó, các nhà thiên văn có thể nghiên cứu những vật thể ở khoảng cách rất lớn cũng như quan sát vũ trụ trong những giai đoạn sơ khai nhất.
JWST cũng ghi lại hình ảnh ngôi sao trẻ IRAS 04302+2247, thường được gọi là "Ngôi sao Cánh bướm". Khi quan sát theo phương ngang, lớp vật chất bao quanh ngôi sao tạo thành hình giống đôi cánh bướm đang dang rộng. Đĩa vật chất xung quanh có đường kính khoảng 65 tỷ km, lớn hơn nhiều lần kích thước của Hệ Mặt trời. Đây là nơi các hành tinh có thể đang hoặc sẽ hình thành.
JWST ghi lại cặp thiên hà lùn đang tương tác NGC 4490 và NGC 4485. Hai thiên hà được nối với nhau bằng một cầu vật chất phát sáng gồm khí và các ngôi sao, hình thành khi chúng đi ngang qua nhau ở khoảng cách rất gần cách đây khoảng 200 triệu năm. Sự tương tác hấp dẫn giữa hai thiên hà đã kéo giãn khí, bụi và các ngôi sao, tạo nên cấu trúc cầu nối ngoạn mục này.
Tinh vân Nhện Đỏ (NGC 6537) nằm trong chòm sao Sagittarius (Nhân Mã), cách Trái Đất khoảng 1.900-8.000 năm ánh sáng. Thiên thể này nổi bật với cấu trúc hai thùy đối xứng đặc trưng, được cho là hình thành dưới tác động của một sao lùn trắng ở trung tâm cùng ngôi sao đồng hành trong hệ sao nhị phân. Sự tương tác giữa hai thiên thể đã góp phần tạo nên hình dạng phức tạp và ấn tượng của tinh vân. NGC 6537 còn chứa một trong những sao lùn trắng nóng nhất từng được ghi nhận, với nhiệt độ bề mặt cực cao.
Hình ảnh Westerlund 2 do JWST ghi lại cho thấy hàng nghìn ngôi sao lấp lánh cùng những đám mây khí phát sáng. Nổi bật trong khung cảnh là các "bức tường" bụi màu cam và đỏ rực trải dài giữa không gian. Cụm sao này nằm bên trong vùng hình thành sao Gum 29, cách Trái Đất khoảng 20.000 năm ánh sáng. Westerlund 2 là nơi tập trung một số ngôi sao nóng nhất, sáng nhất và có khối lượng lớn nhất trong dải Ngân Hà. Bức xạ mạnh từ các ngôi sao khổng lồ liên tục tác động lên môi trường xung quanh, làm nóng khí và bụi, đồng thời góp phần định hình những cấu trúc ngoạn mục được quan sát trong khu vực này.
Bình luận
Bình luận của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng
Đang tải bình luận...