Tơ sen nâng tầm sản phẩm làng nghề dệt lụa Phùng Xá

Làng nghề dệt lụa Phùng Xá (xã Hồng Sơn, Hà Nội) từ lâu được biết đến là cái nôi của nghề trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa ở miền Bắc.

Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Thuận là người đầu tiên dệt thành công lụa từ tơ sen tại Việt Nam.

Sinh ra trong gia đình nhiều đời trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa, nghệ nhân Phan Thị Thuận sớm gắn bó với nghề truyền thống của quê hương. Từ nền tảng nghề tơ tằm ấy, bà không ngừng tìm tòi để tạo ra những hướng đi mới cho làng nghề.

Trong một lần quan sát những cuống sen sau khi thu hoạch, bà nhận ra bên trong có những sợi tơ mảnh. Từ phát hiện nhỏ ấy, ý tưởng tạo ra sợi tơ từ sen dần hình thành và mở đầu cho hành trình nghiên cứu đầy thử thách.

Những đầm sen quen thuộc của vùng quê Phùng Xá trở thành nguồn nguyên liệu để tạo ra tơ sen. Từ loài cây gắn bó lâu đời với đời sống người Việt, người nghệ nhân ấy đã tìm ra cách tạo nên loại sợi tơ hoàn toàn mới.

Sen thường được thu hoạch từ sáng sớm khi nước trong thân cây còn mát và giàu dinh dưỡng. Đây là thời điểm thích hợp nhất để đảm bảo chất lượng sợi tơ bên trong cuống sen.

Phần cuống sen tưởng chừng bỏ đi lại được giữ lại để làm nguyên liệu rút tơ. Những bó cuống sen tươi được đưa về xưởng ngay trong ngày để giữ độ ẩm tự nhiên của sợi tơ.

Người thợ nhẹ nhàng bẻ cuống sen rồi kéo ra những sợi tơ mảnh gần như trong suốt. Sợi tơ rất dễ đứt nên từng thao tác phải thật chậm và khéo léo, thể hiện sự kiên nhẫn và kinh nghiệm của người làm nghề.

Những sợi tơ mảnh được kéo ra từ nhiều cuống sen sẽ được nối lại với nhau bằng tay để tạo thành sợi dài. Quá trình se tơ giúp sợi chắc hơn trước khi được đưa vào các công đoạn xử lý tiếp theo.

Sau khi se sợi, tơ sen được phơi khô trong bóng râm rồi tiếp tục xử lý để loại bỏ phần nhựa tự nhiên của cuống sen. Chỉ khi hoàn thành các bước này, sợi tơ mới đủ điều kiện để đưa lên khung dệt.

Sợi tơ sen có màu trắng ngà.

Sau nhiều lần nghiên cứu và thử nghiệm, bà đã tạo nên dòng sản phẩm độc đáo từ những sợi tơ trong cuống sen - một nguyên liệu vốn quen thuộc với đời sống người Việt.

Khác với tơ tằm có thể dệt bằng máy, lụa tơ sen được dệt hoàn toàn thủ công. Người thợ tỉ mỉ đưa thoi từng nhịp để tạo nên những sợi vải liên kết chặt chẽ.

Những sợi tơ sen mảnh được đan cài vào nhau tạo nên tấm lụa bền chắc. Công đoạn này đòi hỏi nhiều thời gian và sự kiên nhẫn của người thợ.

Trên khung cửi truyền thống, những sợi tơ sen mảnh được dệt thành từng tấm vải mềm mại. Để làm ra được một tấm vải hoàn chỉnh, người thợ phải rất tỉ mỉ bởi số lượng sợi tơ thu được từ cuống sen khá ít so với tơ tằm.

Những tấm lụa tơ sen có màu sắc tự nhiên, mềm mại và nhẹ. Sợi vải có độ co giãn nhất định, mang lại cảm giác thoải mái khi sử dụng.

Từ những cuống sen bình dị của làng quê, người nghệ nhân làng Phùng Xá đã tạo nên sản phẩm thủ công độc đáo mang đậm dấu ấn sáng tạo của làng nghề.

Sản phẩm lụa tơ sen thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài nước, góp phần mở ra hướng phát triển mới cho làng nghề Phùng Xá.

"Tơ sen nâng tầm sản phẩm làng nghề dệt lụa Phùng Xá"

Bình luận