thứ năm, 10:11, 05/11/2026

"Từ trào lưu “đi chùa online”: Đâu là “ngọn đèn” cần soi sáng thực sự?"

VOV.VN - Mang lại sự mới lạ và tiện lợi trong thời đại số, các nền tảng “đi chùa online” đang thu hút đông đảo người dùng. Tuy nhiên, sự nở rộ của các không gian tâm linh ảo này cũng đồng thời đặt ra nhiều vấn đề về nhận thức và thực hành tín ngưỡng cũng như nguy cơ bảo mật thông tin cá nhân.

Từ chùa ảo đến thực hành Phật pháp

Thay vì đến trực tiếp chùa, người dùng khi truy cập vào các nền tảng trực tuyến hay trò chơi 3D có thể dễ dàng lễ Phật, niệm Phật, dâng hoa, thắp đèn, thiền định... theo hình thức cá nhân hoặc cộng đồng thông qua một không gian chùa ảo.

Theo chị Hạnh Dung, mọi người nên dành thời gian để đến chùa, ngồi nghe một thời pháp, học một bài kinh và thực hành một điều thiện trong cuộc sống

Bên cạnh đó, thông qua “nhân vật nhập vai”, người dùng không chỉ ở trong không gian chánh điện mà còn được mở rộng không gian, ngắm cảnh, khám phá bản đồ chùa và lắng nghe các lời giới thiệu.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng việc trải nghiệm tín ngưỡng qua không gian mạng có thể dẫn đến cách nhìn nhận chưa chuẩn xác nếu ranh giới giữa tiện ích công nghệ và sự tôn nghiêm tôn giáo bị lu mờ. Đặc biệt, nếu vô tình biến việc đi chùa thành một “trò chơi giải trí”, chạy theo những tương tác ảo hay tích điểm trên môi trường mạng để mưu cầu phước báo, thì ý nghĩa cốt lõi của việc tu tập đã bị lệch chuẩn.

Chia sẻ về góc nhìn của mình, chị Hạnh Dung – một Phật tử thuần thành đã tu học 23 năm – trăn trở: “Nhiều người nghĩ rằng với những thao tác như chắp tay, dâng hoa, thắp đèn trên website, khi hoàn thành xong là đã tích lũy được công đức. Công nghệ có thể giúp mô phỏng hình thức, nhưng hoàn toàn không thể thay thế sự chuyển hóa trong tâm thức con người. Thay vì dành quá nhiều thời gian để thực hành những thao tác tâm linh trên màn hình điện thoại hay màn hình máy tính thì chúng ta hãy dành thời gian để đến chùa, ngồi nghe một thời pháp, học một bài kinh và thực hành một điều thiện trong cuộc sống.”

Từ thực tế tu tập bền bỉ mỗi ngày của bản thân, chị Hạnh Dung nhấn mạnh rằng, không gian mạng dẫu hiện đại đến đâu cũng chỉ mang tính chất hỗ trợ bề nổi, bởi nếu chỉ dừng lại ở những “thao tác” đó mà không hiểu giáo lý thì sẽ không mang lại giá trị tu tập và sự thay đổi cho bản thân. Đi chùa không phải là để thắp nén hương hay cầu xin sự ban phát tài lộc, mà là môi trường để nuôi dưỡng tâm hồn, để mỗi người học cách nhìn lại chính mình, buông bỏ sân hận, ích kỷ và thực hành lòng từ bi trong đời sống thực tế.

Cẩn trọng với rủi ro trên không gian mạng

Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, Phó Trưởng ban thường trực Ban Thông tin truyền thông Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhìn nhận, các hoạt động trực tuyến hay mạng xã hội không thể thay thế hoàn toàn trải nghiệm đời sống tâm linh trực tiếp tại các cơ sở tự viện.

Bên cạnh những mặt tích cực, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn phân tích có trường hợp lợi dụng các hoạt động trực tuyến hoặc tham gia truyền thông khi chưa hiểu đầy đủ về Phật giáo, dẫn đến nhận thức chưa đúng: “Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16 có hiệu lực vào ngày 1/1/2027 lần đầu bổ sung quy định riêng về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Do đó, trong Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam sửa đổi lần thứ VIII, Giáo hội đã đưa vào nội dung một số điều liên quan đến hoạt động trên không gian mạng nhằm đồng bộ với quy định pháp luật và hướng dẫn Tăng Ni thực hiện hoạt động hoằng pháp phù hợp.”

Dưới góc độ an toàn thông tin các nhân trên không gian mạng, Ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm An ninh mạng Athena cho rằng, sự phát triển của công nghệ đang mở ra những cách thức trải nghiệm mới. Tuy nhiên, các nền tảng đi chùa online cũng đặt ra vấn đề về bảo mật thông tin cá nhân, nhất là khi người dùng truy cập những website chưa được kiểm chứng về độ an toàn.

Khi xu các xu hướng “lên ngôi” sẽ thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng, đây là cơ hội để các đối tượng xấu triển khai những hoạt động ăn theo như tạo ra ứng dụng giả mạo, đường link giả hoặc sự kiện không chính thống thông qua công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI): “Trong quá trình tham gia các hoạt động trên nền tảng, họ có thể được yêu cầu cung cấp nhiều thông tin như họ tên, địa chỉ, sở thích hoặc những dữ liệu cá nhân khác. Đây là những thông tin có giá trị đối với các đối tượng có ý đồ thu thập dữ liệu. Khi nắm được thông tin cá nhân, sở thích và quan điểm của người dùng, chúng có thể sử dụng dữ liệu để phục vụ nhiều mục đích khác nhau, trong đó có hoạt động lừa đảo trực tuyến.”

Theo chuyên gia, một số nền tảng có thể cho phép người dùng tiếp cận khá dễ dàng, nhưng trong quá trình sử dụng, các yêu cầu cung cấp thông tin có thể xuất hiện dần theo từng hoạt động, từ đó, người dùng bị dẫn dắt tham gia các hoạt động tiếp theo hoặc có thể bị cài cắm các thông tin, nội dung nguy hiểm.

Người dùng cần chủ động tìm hiểu trước khi truy cập hoặc cài đặt ứng dụng để tránh truy cập và các website, ứng dụng giả mạo. Một trong những việc quan trọng là kiểm tra đường dẫn, xác định nguồn cung cấp và tìm hiểu xem ứng dụng có phiên bản chính thức hay không. Đối với các ứng dụng yêu cầu cài đặt trên thiết bị, người dùng nên trang bị phần mềm bảo mật có khả năng phát hiện, ngăn chặn mã độc và bảo vệ dữ liệu.

Đặc biệt trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ và tiếp cận nhanh chóng đến giới trẻ, việc ứng dụng các nền tảng trực tuyến vào đời sống tâm linh đặt ra không ít vấn đề cần suy ngẫm. Theo quan điểm của Phật tử Hạnh Dung, khi tiếp cận Phật pháp, người trẻ cần giữ một thái độ cởi mở, khoa học và có sự tìm hiểu nghiêm túc, tuyệt đối không đánh đồng giữa các thao tác tương tác công nghệ trên màn hình với việc thực hành Phật pháp đích thực.

“Giới trẻ cũng cần tỉnh táo trước những nền tảng dùng niềm tin tâm linh vào mục đích kinh doanh. Ví dụ như việc thu phí hoặc đưa ra những lời hứa hẹn về tài lộc, sức khỏe, giải hạn; hay quan niệm cho rằng cúng dường như vậy là đang tích lũy công đức ... Đạo Phật hướng con người đến trí tuệ, lòng từ bi và sự chuyển hóa. Vì vậy, người học cần tìm hiểu giáo lý từ những nguồn đáng tin cậy và có sự hướng dẫn của quý chư Tăng Ni có trách nhiệm.”

Hình cắt từ trang Niệm Phật online - Ảnh minh họa

Dưới lăng kính của những người thực hành Phật pháp lâu năm, công nghệ tự thân không mang bản chất tốt hay xấu, mà giá trị của nó hoàn toàn phụ thuộc vào mục đích và nhận thức của người sử dụng. Một mặt, nếu các nền tảng trực tuyến được xây dựng và định hướng đúng đắn, đó sẽ là phương tiện hữu hiệu để giới thiệu văn hóa Phật giáo, giúp những người chưa có điều kiện thuận lợi có thể tiếp cận với hình ảnh và các giá trị tốt đẹp của đạo pháp.

Con đường tu tập phải được thực hiện trong chính cuộc sống của mỗi người và ngọn đèn quan trọng nhất mà chúng ta cần thắp sáng chính là ngọn đèn trí tuệ và từ bi ở trong tâm của mình chứ không phải là “ngọn đèn” trên không gian mạng.

Nhân dịp Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X (diễn ra từ ngày 5/11-7/11 tại TP.HCM), mạng xã hội Phật giáo Butta ra mắt phiên bản mới, được nâng cấp toàn diện về công nghệ, nội dung, quản trị và phương thức vận hành. Nền tảng đã hoàn thiện các không gian, tiện ích Phật giáo số như “Thiền đường số”, “Không gian lễ Phật”, “Thư viện Phật pháp”; hỗ trợ học tập, thực hành Phật pháp trực tuyến, kết nối Tăng Ni, Phật tử, phục vụ sinh hoạt Phật sự và các hoạt động thiện nguyện cộng đồng.

Butta xây dựng lộ trình từng bước nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chuỗi khối (blockchain) và các giải pháp bảo mật dữ liệu, hướng tới hệ sinh thái hoằng pháp số an toàn, minh bạch, kết nối Tăng Ni, Phật tử và cộng đồng Phật giáo trong nước và quốc tế; hoạt động trên cơ sở tuân thủ giáo lý, Hiến chương Giáo hội và quy định của pháp luật. Đây là kết quả cụ thể của chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số, thể hiện tinh thần chủ động đổi mới, hội nhập quốc tế của Phật giáo Việt Nam, đồng hành cùng đất nước trong kỷ nguyên mới.