Ngày 29/12/2025, Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức tọa đàm với chủ đề “Quốc hội và hoạt động lập hiến, lập pháp - Từ Hiến pháp 1946 đến cải cách thể chế trong kỷ nguyên phát triển mới”.

Tham dự tọa đàm có bà Nguyễn Thị Mai Phương, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội; ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính; thạc sĩ Nguyễn Văn Phúc, Đại biểu Quốc hội Khóa XII, XIII; nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, nguyên Phó Trưởng Ban biên tập Hiến pháp 2013, tham gia phục vụ xây dựng Hiến pháp 1980, Hiến pháp 1992; TS Nguyễn Đình Quyền, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp; GS.TS Trần Ngọc Đường, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội; PGS. TS Bùi Thị An, Đại biểu Quốc hội khóa XIII; TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương; PGS. TS Đinh Dũng Sỹ, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật, Văn phòng Chính phủ; chuyên gia pháp luật.

Tọa đàm gồm 4 phần: Phần 1: Hiến pháp 1946 - nền tảng tư tưởng lập hiến Việt Nam; phần 2: Hành trình phát triển của công cuộc lập pháp sau 1946; phần 3: Hiến pháp 2013 - Bước ngoặt của tư duy lập pháp hiện đại; phần 4: Cải cách thể chế - lập pháp kiến tạo trong kỷ nguyên phát triển mới. 

Phát biểu khai mạc tọa đàm, TS. Lê Thanh Kim, Phó Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân, nhấn mạnh: Lịch sử lập hiến, lập pháp của Việt Nam là dòng chảy gắn liền với lịch sử cách mạng của dân tộc. Ở mỗi giai đoạn phát triển, pháp luật không chỉ là công cụ quản lý xã hội, mà còn là tuyên ngôn về con đường phát triển, về khát vọng độc lập, tự do và hạnh phúc của Nhân dân. Và trong dòng chảy ấy, Quốc hội luôn giữ vai trò trung tâm - nơi kết tinh ý chí Nhân dân, nơi định hình tư duy pháp lý và kiến tạo nền tảng thể chế cho quốc gia.

Theo TS. Lê Thanh Kim, đất nước đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới với những biến chuyển nhanh chóng và sâu sắc. Chuyển đổi số, kinh tế số, xã hội số, khoa học - công nghệ đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, quản trị và đời sống xã hội. Thực tiễn đó đòi hỏi pháp luật không chỉ theo kịp, mà phải đi trước, mở đường, tạo không gian cho đổi mới và sáng tạo.

"Trong bối cảnh ấy, Quốc hội đứng trước sứ mệnh tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng đồng bộ, ổn định nhưng linh hoạt; chặt chẽ nhưng không cản trở phát triển; bảo đảm tính dự báo, tính khả thi và khả năng thích ứng cao. Đổi mới tư duy lập pháp, chuyển mạnh từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”; nâng cao chất lượng xây dựng luật; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động của Quốc hội - đó là những yêu cầu mang tính chiến lược.

Chính vì vậy, tọa đàm không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường lập hiến, lập pháp từ Hiến pháp 1946 đến nay, mà quan trọng hơn là cùng nhau đối thoại, phân tích và gợi mở những vấn đề cốt lõi của cải cách thể chế trong giai đoạn phát triển mới. Những ý kiến tâm huyết, khoa học và nhiều chiều tại tọa đàm sẽ góp phần làm rõ hơn vai trò của Quốc hội trong kiến tạo thể chế phát triển", TS. Lê Thanh Kim cho biết.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung thảo luận về các chặng đường lớn của công tác lập hiến, lập pháp. Nhiều ý kiến khẳng định, Hiến pháp năm 1946 là nền tảng tư tưởng lập hiến của Việt Nam, thể hiện tầm nhìn tiến bộ về chủ quyền quốc gia, chính quyền của Nhân dân, quyền con người, tinh thần pháp quyền và tổ chức quyền lực nhà nước. Quốc hội khóa I đã đóng vai trò tiên phong, đặt nền móng cho Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN.

Các đại biểu cũng trao đổi, đánh giá quá trình phát triển của hoạt động lập pháp gắn với các bản Hiến pháp năm 1959, 1980 và đặc biệt là Hiến pháp năm 1992 trong bối cảnh đổi mới. Theo đó, cùng với việc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh hội nhập quốc tế, tư duy lập pháp của Quốc hội từng bước được đổi mới, góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế và nâng cao vị thế của Việt Nam.

Thảo luận về công tác lập pháp sau Hiến pháp năm 2013, nội dung trọng tâm của tọa đàm, các ý kiến thống nhất nhận định đây là bước phát triển quan trọng của tư duy lập pháp hiện đại, với nhiều điểm đổi mới như hiến định rõ ràng quyền con người, quyền công dân; xác lập nguyên tắc kiểm soát quyền lực nhà nước; hoàn thiện mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Hiến pháp năm 2013 là cơ sở hiến định cho cải cách thể chế và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên số và giai đoạn phát triển mới, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy và phương thức lập pháp theo hướng kiến tạo phát triển; chủ động hoàn thiện thể chế, bảo đảm pháp luật đi trước, mở đường cho đổi mới sáng tạo; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quy trình xây dựng pháp luật nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả thực thi.  

Ý kiến các đại biểu thống nhất đều khẳng định: Từ Hiến pháp năm 1946 đến Hiến pháp năm 2013 và yêu cầu cải cách thể chế hiện nay, Quốc hội luôn giữ vai trò trung tâm trong hoạt động lập hiến, lập pháp. Trong giai đoạn phát triển mới, Quốc hội cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức làm luật, hướng tới nền lập pháp hiện đại, linh hoạt, kiến tạo, đồng hành cùng sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. 

Từ Tuyên ngôn độc lập đến Hiến pháp vì dân

VOV.VN - 80 năm kể từ ngày Tuyên ngôn Độc lập ra đời, không chỉ dân tộc ta, đất nước ta đấu tranh cho độc lập tự do, xây dựng và bảo vệ đất nước, mà còn là khoảng thời gian cả đất nước, cả dân tộc kiên định cho mục tiêu xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, vì nhân dân.