Chính phủ quyết liệt, đổi mới

Báo cáo Quốc hội tại kỳ họp cuối cùng của nhiệm kỳ, Chính phủ khẳng định đã bám sát Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, các nghị quyết Hội nghị Trung ương khóa XIII, chỉ đạo, kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Quốc hội về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ xác định công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật là khâu “đột phá của đột phá”, nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu.

Dấu ấn nổi bật đầu tiên là việc đề xuất, tham mưu cấp có thẩm quyền chỉ đạo chuyển từ tư duy xây dựng các đạo luật có nội dung cụ thể, hiệu lực trực tiếp sang xây dựng các luật cơ bản, có tính ổn định và giá trị lâu dài. Cách tiếp cận này góp phần đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, tạo cơ sở chính trị vững chắc cho cải cách thể chế sâu rộng, hướng tới xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, thực chất, vì nhân dân phục vụ và tạo động lực phát triển bền vững.

Nhìn lại 5 năm qua, công tác đề xuất xây dựng chính sách, pháp luật đã có nhiều đột phá nhằm hoàn thiện đồng bộ thể chế, vượt qua khó khăn, thách thức. Chính phủ đã chủ động đề xuất Quốc hội trao quyền để thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn trong những trường hợp cần thiết, qua đó nâng cao tính chủ động, kịp thời ứng phó với biến động của tình hình, tháo gỡ các rào cản về cơ chế phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Nhiều quyết sách chưa có tiền lệ đã được ban hành, như các giải pháp ứng phó với đại dịch Covid-19; xử lý các vấn đề liên quan đến sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy nhà nước; cơ chế đặc biệt tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền.

Cùng với đó, Chính phủ đã đổi mới tư duy, phương pháp và quy trình xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ, vừa kiến tạo phát triển, quán triệt quan điểm “đầu tư cho xây dựng và hoàn thiện thể chế là đầu tư cho phát triển”. Ngay từ đầu nhiệm kỳ, Chính phủ đã yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương trực tiếp chỉ đạo công tác xây dựng pháp luật.

Trong nhiệm kỳ 2021-2025, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua khối lượng nhiệm vụ lập pháp lớn nhất từ trước đến nay với gần 180 dự án luật, dự thảo nghị quyết. Chính phủ đã ban hành trên 800 nghị định, tổ chức 45 phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật. Chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật tiếp tục được nâng cao, góp phần ngăn ngừa tham nhũng chính sách, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ.

Công tác xây dựng văn bản quy định chi tiết, triển khai thi hành luật, nghị quyết được thực hiện bài bản; việc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra được tăng cường, qua đó giảm tình trạng nợ đọng văn bản. Đặc biệt, Chính phủ tập trung rà soát, tháo gỡ các quy định mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập theo nguyên tắc “vướng ở đâu tháo ở đó”, coi thể chế, pháp luật là nền tảng và động lực quan trọng cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Quốc hội đồng hành, kiến tạo

Xác định công tác xây dựng pháp luật là “nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, thường xuyên”, Quốc hội khóa XV đồng hành cùng Chính phủ trong hoàn thiện thể chế và đã có những chuyển biến rõ nét cả về tư duy, phương pháp và tổ chức thực hiện.

Quốc hội đã kiên trì đổi mới tư duy lập pháp, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, bám sát thực tiễn để tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn lực phát triển, đồng thời tăng cường phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, không để xảy ra tình trạng “tham nhũng chính sách”, lồng ghép “lợi ích nhóm”.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đoàn Quốc hội (nay là Đảng ủy Quốc hội), nhiều đề án, văn bản quan trọng đã được xây dựng, trình Bộ Chính trị ban hành, tạo dấu ấn đậm nét cho hoạt động lập pháp nhiệm kỳ khóa XV. Tiêu biểu là Đề án định hướng Chương trình xây dựng pháp luật nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và Đề án đổi mới, hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, khoa học, kịp thời, khả thi, hiệu quả. Đây là cơ sở chính trị quan trọng để đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác xây dựng pháp luật, đồng thời làm tiền đề sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Trên cơ sở đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành các kế hoạch triển khai cụ thể, tạo khuôn khổ pháp lý để các cơ quan liên quan cụ thể hóa định hướng lập pháp vào chương trình công tác và chương trình xây dựng luật hằng năm. Việc triển khai chương trình lập pháp được chỉ đạo quyết liệt, linh hoạt, thể hiện tinh thần chủ động, bám sát yêu cầu thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng và đòi hỏi của thực tiễn.

Nhiều dự án luật quan trọng được thông qua đúng tiến độ, chất lượng ngày càng được nâng lên. Quy trình lập pháp được hoàn thiện theo hướng chặt chẽ, bảo đảm sự tham gia của các cơ quan, tổ chức và đội ngũ chuyên gia trong suốt quá trình soạn thảo, thẩm định, thẩm tra, tiếp thu và chỉnh lý. Điều này góp phần nâng cao tính khả thi, hiệu lực và hiệu quả của các đạo luật, nghị quyết sau khi được ban hành.

Ở giai đoạn cuối nhiệm kỳ, công tác xây dựng pháp luật tiếp tục có những đổi mới sâu sắc, đặc biệt là những cải cách trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025. Những thay đổi về quy trình, thủ tục, thẩm quyền và trách nhiệm đã góp phần đẩy nhanh tiến độ xây dựng pháp luật, đồng thời phân định rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan trong từng khâu của quá trình lập pháp.

Một điểm nhấn đáng chú ý là việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội chủ động phối hợp với Chính phủ tổ chức các hội nghị toàn quốc triển khai luật, nghị quyết của Quốc hội khóa XV. Cách làm này góp phần gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực hiện nghiêm minh, nhất quán, kịp thời và hiệu quả.

Trong suốt nhiệm kỳ, Quốc hội đã thực hiện hơn 200 nhiệm vụ lập pháp, vượt xa định hướng ban đầu, thể hiện rõ tinh thần linh hoạt, chủ động, đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn và các chỉ đạo mới của Đảng. Cùng với đó, nhiều đạo luật quan trọng đã được xem xét, thông qua nhằm phục vụ sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, đổi mới mô hình chính quyền địa phương, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, Quốc hội dành sự quan tâm lớn cho công tác rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, coi đây là giải pháp then chốt để phát hiện và xử lý các quy định mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập. Việc ban hành và triển khai đồng bộ các nghị quyết về rà soát pháp luật đã hình thành cơ chế rà soát thường xuyên, có hệ thống, gắn với chương trình lập pháp hằng năm, qua đó góp phần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của hệ thống pháp luật, tạo nền tảng vững chắc cho tiến trình hoàn thiện thể chế trong giai đoạn tiếp theo.

10 sự kiện, hoạt động tiêu biểu của Quốc hội năm 2025

VOV.VN - Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) xin gửi tới quý độc giả 10 sự kiện, hoạt động tiêu biểu của Quốc hội trong năm 2025.